Asosiy ma’lumotlar
- AYÖ investorlarni Yordaniyadagi konferensiyaga töplamoqda: 60–70 va undan ortiq yevropa kompaniyasi qiziqiş bildirgan
- AYÖ 2026–2027-yillarda Suriyani qöllab-quvvatlaş uçun allaqaçon 620 mln yevro ajratgan
- AYÖ komissari Örta yer özi örtaça jahon darajasidan 20% tezroq isib borayotganini ma’lum qilgan
Investitsiyalar va energetika: Yordaniyaga urğu
Yevropa ittifoqi Yordaniyada investorlar uçun konferensiya tayyorlamoqda. Örta yer özi böyiça Yevropa komissari Dubravka Şuicaning aytişiça, sarmoya kiritişga «60, 70 yoki hatto undan ham köproq yevropa kompaniyasi» allaqaçon qiziqiş bildirgan. U Yordaniyani mintaqadagi «eng barqaror davlat» deb atadi va AYÖ qiziqişini ikki sabab bilan izohladi: iş örinlari yaratiş hamda Yevropaning özidagiga qaraganda arzonroq bölgan qayta tiklanadigan energiyaga ega böliş. «Biz Yordaniyani haqiqatan ham ilgari surmoqçimiz, çunki bu eng barqaror davlat», — dedi Şuica Turkiyaning Antaliya şahrida bölib ötayotgan Cop31 iqlim sammitida The National naşriga bergan intervyusida.
Örta yer özi uçun pakt va 4,5 mlrd yevrolik platforma
Yordaniya yönalişi AYÖning kengroq taşabbusi — janubiy qöşnilari bilan aloqalarni çuqurlaştiriş maqsadida bir yil oldin işga tuşirilgan «Örta yer özi uçun pakt» doirasiga kiradi. U xavfsizlikdan taşqari iqtisodiy integratsiya, bandlik va toza energetikaga investitsiyalarni ham qamrab oladi. Yevropa komissiyasi ötgan oy mintaqaning qayta tiklanadigan energetikasiga yirik sarmoyalarni jalb etiş uçun AYÖning 4,5 mlrd yevrolik kafolatlari bilan ta’minlangan investitsiya platformasini işga tuşirdi. Platforma Misr va Tunisdagi, jumladan 2027-yilning ikkinçi yarmida işga tuşişi kutilayotgan 100 MVt quvvatli Sidi Bouzid quyoş loyihasini ham öz içiga olgan T-Med taşabbusi tarkibiga kiradi. Şuicaning aytişiça, Misrdagi loyihalar tezroq yölga qöyilmoqda; u Şimoliy Afrikadagi birinçi şunday obyekt bölgan, mahsulotini AYÖ bozoriga eksport qiluvçi Ayn-Suxnadagi yaşil ammiak zavodini misol keltirdi.
Suriya: «yaxşi yöl» va 620 mln yevro
Yordaniyaga safardan oldin Şuica Suriyaga taşrif buyuradi, u yerda seşanba kuni taşqi işlar vaziri Asaad aş-Şa’bi bilan birga Dimşeqdagi Suriya bilan hamkorlik forumiga hamraislik qiladi. «Biz Suriya hokimiyatiga töliq işonamiz, çunki ular töğri yölda deb hisoblaymiz», — dedi komissar, ayni paytda köplab muammolar mavjudligi hamda muassasalarni barpo etiş uçun texnik yordam zarurligini qayd etib, misol sifatida markaziy bankni nomladi. AYÖ allaqaçon 2026–2027-yillarda Suriyani qöllab-quvvatlaş uçun 620 mln yevro ajratiş majburiyatini olgan; Dimşeqdagi muzokaralarda alohida mavzu sifatida investitsiyalarni jalb etiş va çet elga ketgan suriyaliklarni qaytariş körsatilgan. Şuicaning aytişiça, AYÖ suriyaliklarni «itarmoqda» emas, balki Yevropadagi suriyaliklar vataniga qaytib, mamlakatni tiklaşni xohlaydigan şaroitlarni yaratişga harakat qilmoqda.
Xavfsizlik, inson huquqlari va iqlim
Komissar ötgan oy oxirida Yordaniyadagi çerkovga qilingan va töqqiz kişining halok bölişiga olib kelgan hujumni qoraladi, biroq bu voqea AYÖning terrorizmga qarşi kuraşga qöşimça mablağ ajratişiga olib kelişi haqida gapirmadi va allaqaçon amal qilayotgan yaqin xavfsizlik hamkorligiga işora qildi. AYÖ mablağlarini oluvçi mamlakatlarda inson huquqlari nazorati mexanizmlariga tegib, u inson huquqlari va demokratiya holati makromoliyaviy yordam uçun «old şart»ga aylanayotganini tan oldi, garçi inson huquqlari taşkilotlari AYÖning, xususan, Liviya bilan hamkorligini migratsiya markazlaridagi zöravonliklar haqidagi xabarlar tufayli tanqid qilgan bölsa-da. Şuica, şuningdek, mintaqadagi iqlim inqirozi haqidagi ma’lumotlarni keltirdi: Örta yer özi örtaça jahon darajasidan 20% tezroq isib bormoqda va har kuni dengizga 730 tonna plastik çiqindi tuşmoqda. Geosiyosat haqida gapirar ekan, u AYÖning mintaqadagi barça maqsadlari öt oçişni töxtatişga boğliqligini ta’kidladi: «bizga sulh kerak — u holda tinçlik va farovonlik keladi». U Ğazzoga yordam yetkaziş böyiça Isroil taşqi işlar vaziri Gideon Saar bilan suhbat qilganini ma’lum qildi; qiş yaqinlaşayotgan bir paytda gumanitar taşkilotlar bu yerda keçikişlarni qayd etmoqda, Isroil esa gumanitar yordamni tösqanlik qilişni rad etadi. Uning sözlariga köra, AQŞ va Eron örtasidagi ziddiyat hal etilmagan holatda qolmoqda, AYÖ esa Eron masalasida «eng muhim hamkor emas» — asosiy rolni amerikaliklar öynaydi.


