Röyxatga oliş-2026: Özbekiston aholisi qayerda tuğilgan va qaysi tillarda gaplaşadi

Aholini röyxatga olişning batafsil yakunlari eʼlon qilindi

Statistika qömitasi 2026-yil 15-yanvardan 28-fevraliga qadar ötkazilgan — 37 yildan beri ilk bor ötkazilgan — aholi va qişloq xöjaligini röyxatga olişning dastlabki yakunlari böyiça batafsil töplamni taqdim etdi. 15-yanvar holatiga köra, mamlakat aholisi 39,05 mln kişini taşkil etdi, bu avvalgi statistik baholardan 810,6 ming kişiga köp. Buni Gazeta.uz idoraning eʼloniga tayanib yozdi.

Tuğilgan joy va içki köçişlar

38,86 mln aholi Özbekiston hududida tuğilgan, yana 189,6 mingi (taxminan 0,5%) — çet elda. Çet elda tuğilganlar orasida Tojikiston yetakçi — 50,9 ming, undan keyin Rossiya (38 ming), Qozoğiston (29,4 ming) va Qirğiziston (25,3 ming). Çet elda tuğilganlarning deyarli 27 foizi Toşkentda yaşaydi — 51,6 ming kişi, yana 35,6 mingi — Toşkent viloyatida.

Toşkent: har beşinçi kişi şahar taşqarisida tuğilgan

Toşkentning 3,22 mln aholisidan 2,63 mlni öz şahrida tuğilganlar, 596,2 mingi (18,5%) esa şahar taşqarisida tuğilganlar: 544,6 mingi respublikaning boşqa hududlarida, 51,6 mingi çet elda. Poytaxtga köçib kelganlarning eng köpini Toşkent viloyati bergan — 118,9 ming, undan keyin Qaşqadaryo (81,2 ming), Samarqand (59 ming), Buxoro (43,6 ming) va Surxondaryo viloyati (38,1 ming). Mamlakat böylab jami 1,25 mln kişi (3,2%) tuğilgan hududida yaşamaydi. Gazeta.uz röyxatga oliş jadvallari asosida hisoblangan bu körsatkiç içki migratsiyaning barça holatlarini qamrab olmasligini qayd etadi: u takroriy köçişlarni hisobga olmaydi va odam qaçon, nima uçun köçganini aks ettirmaydi.

Milliy tarkib

Mamlakatda etnik özbeklar 34,9 mln kişi (89,4%). Undan keyin tojiklar — 1,28 mln (3,3%), qoraqalpoqlar — 841,4 ming (2,2%), qozoqlar — 707,3 ming (1,8%) va ruslar — 606,5 ming (1,6%); qirğizlar 219,1 ming, türkmanlar 194,8 ming, yana 300 ming kişi boşqa millatlarga mansub deb yozilgan. Özbeklar uluşi Xorazm viloyatida eng yuqori (98,7%), eng pasti — Qoraqalpoğistonda (47,6%), biroq u yerda ular baribir eng yirik guruh bölib qolmoqda: 1,02 mln özbek — 772,3 ming qoraqalpoq, 236,6 ming qozoq va 102,9 ming türkmanga qarşi.

Etnik guruhlarning joylaşuvi

Mamlakatdagi barça tojiklarning deyarli 58 foizi uç viloyatda töplangan: Surxondaryoda (273,7 ming, viloyat aholisining 9,2%), Namanganda (254,7 ming) va Farğonada (210,2 ming). Etnik ruslarning taxminan yarmi (299,7 ming) Toşkentda yaşaydi, u yerda ular aholining 9,3 foizini taşkil etadi, Toşkent viloyati bilan birga (148,7 ming) esa respublikadagi barça ruslarning deyarli 74 foizini. Qoraqalpoqlarning 90 foizdan ortiği (841,4 mingdan 772,3 mingi) Qoraqalpoğistonda yaşaydi, qozoqlarning 80 foizdan ziyodi — Toşkent viloyatida (335,7 ming) va Qoraqalpoğistonda (236,6 ming). Qirğizlar Andijon (76,4 ming), Farğona (57,7 ming) va Jizzax (40,7 ming) viloyatlarida, türkmanlar esa Qoraqalpoğistonda (102,9 ming, barça türkmanlarning 52,8 foizi) töplangan.

Muloqot tillari

Özbek tilini asosiy muloqot tili deb 35,65 mln kişi (91,3%), qoraqalpoq tilini — 910,5 ming (2,3%), tojik tilini — 851,3 ming (2,2%), rus tilini — 787,5 ming (2%), qozoq tilini — 561,3 ming (1,4%) nomzod qildi. Tillar böyiça körsatkiçlar milliy tarkibdan sezilarli farq qiladi: rus tilini asosiy deb etnik ruslardan 181 ming kişi köp, tojik tilini esa etnik tojiklardan 429 ming kişi kamroq körsatgan. Toşkentning özida aholining 12,2 foizi (394,1 ming) rus tilini asosiy til deb nomlagan. Qoraqalpoğistonda özbek tilini aholining 48,5 foizi, qoraqalpoq tilini 39,3 foizi asosiy til deb körsatgan.