Asosiy ma’lumotlar

  • AQŞ davlat qarzi — 41,4 trln dollar, jahon davlat qarzining taxminan uçdan bir qismi
  • AQŞning 2026-moliyaviy yildagi sof foiz tölovlari — 1,1 trln dollar, mudofaa xarajatlaridan 225 mlrd dollarga köp
  • Xitoy qarzi (22,5 trln dollar) birinçi marta YaIMning 100 foizidan oşadi; 20 mamlakatda qarz YaIMning 100 foizidan oşadi

Yirik iqtisodiyotlardagi qarz yuki

Davlatlarning qarz oliş hajmi tarixiy yuqori darajalarga yetdi, qarzni xizmat körsatiş xarajatlari byudjetlarga tobora kuçli bosim ötkazmoqda. Bunday ma’lumotlarni Kun.uz portali XMFning oktabr oyidagi hisoboti «Jahon iqtisodiyoti istiqbollari» (World Economic Outlook) naşridan iqtibos keltirib yetkazgan; unda barça darajadagi hokimiyat majburiyatlarini qamrab oluvçi davlat boşqaruvi sektorining yalpi qarzi hisobga olingan. 2026-yil uçun mamlakatlar davlat qarzi hajmi böyiça prognozlar, xususan, XMFning davlat boşqaruvi sektori qarzi böyiça ma’lumotlar bazasida.

AQŞ: jahon qarzining uçdan bir qismi va foizlar mudofaadan qimmat

AQŞ 41,4 trln dollarlik davlat qarzi bilan birinçi örinda turadi — bu jahon davlat qarzining taxminan uçdan bir qismi. Ötgan ön yil içida qarzning YaIMga nisbati 2016-yildagi 107,5 foizdan 2026-yil prognozidagi 126,8 foizga kötarildi: qarz oliş iqtisodiyotdan tezroq ösdi. 2026-moliyaviy yilda federal hukumatning sof foiz tölovlari 1,1 trln dollarga yetadi — bu mudofaa xarajatlaridan 225 mlrd dollarga köp.

Xitoy: qarz birinçi marta YaIMning 100 foizidan oşadi

Ikkinçi örinda 22,5 trln dollarlik qarz bilan Xitoy turadi; prognozga köra, bu qarz 2026-yilda birinçi marta YaIMning 100 foizidan oşadi. AQŞdan farqli ölaroq, byudjet muammolarining asosiy manbalaridan biri bu yerda mahalliy hokimiyatlarni moliyalaştiriş tizimi: mintaqaviy ma’muriyatlar yillar davomida yer sotuvidan tuşadigan daromadlarga tayanib, infratuzilma va hududlarni rivojlantiriş uçun qarz olgan. Köçmas mulk bozoridagi tuşiş byudjetlarni töldirişning bu modelini barbod qildi va davlat moliyasiga bosimni kuçaytirdi.

Qarz hajmi qarz yukiga teng emas

Material mualliflari ta’kidlaydi: eng katta qarz hajmi eng katta qarz yukini anglatmaydi. Qarzni iqtisodiyot hajmiga nisbatan baholansa, prognozlarga köra, 2026-yilda 20 mamlakatda davlat qarzi YaIMning 100 foizidan oşadi — ular orasida yirik sanoati rivojlangan davlatlar ham, kiçik rivojlanayotgan iqtisodiyotlar ham bor. Şu tariqa, mohiyatan öxşaş qarz oliş muammosi şaroitida manzara qarzni mutlaq raqamlarda yoki YaIMga nisbatan taqqoslaşga qarab sezilarli darajada özgaradi.