Asosiy ma’lumotlar

  • Zelenskiy butun front çiziği böylab bir neça kun amal qilgan Starşield tezlik çeklovlari — 161 km/soatgaça — haqida maʼlum qildi
  • Uning sözlariga köra, şu sababli töxtatuvçilar Rossiya reaktiv dronlarini urib tuşirişga ulgurmayapti, bir qança zarbalar allaqaçon ötib ketgan
  • Çeklovlar Kiyev ularni 24-oktabrda bekor qilinganini eʼlon qilganidan uç haftadan kam vaqt ötgaç qayta kiritildi

Zelenskiy nimani maʼlum qildi

Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy payşanba kuni Ukraina armiyasiga SpaceX kompaniyasining Starlink tarmoğining harbiy versiyasi bölgan Starşield sunʼiy yöldoş xizmatining tezlik çeklovlari yana taʼsir körsatayotganini maʼlum qildi. Mudofaa vaziri Yevgen Xmara va boş qömondon Mixaylo Drapatiyning hisobotlarini olgaç, u butun front çiziği va Rossiya okkupatsiya qilgan hududlarda «bir neça kun davomida» buzilişlar kuzatilayotganini aytişi mumkinligini bildirdi. «Xususan, Starşield tarmoğiga tizimli tezlik çeklovlari kiritilmoqda — 161 kilometr soatiga (100 milya soatiga) gaça», — deb yozdi Zelenskiy X tarmoğida.

Dronlarni töxtatib olişga taʼsiri

Prezidentning sözlariga köra, Ukraina harbiylari buzilişlarni tekşirib, bu tasodifiy texnik xatolar emas, balki tizimli çeklovlar ekaniga kelişdi. Çeklov internetning öz tezligiga emas, balki sunʼiy yöldoş bilan aloqani saqlab qoladigan dronlar va boşqa texnikaning harakat tezligiga tegişli. Rossiya reaktiv zarba dronlariga qarşi qöllaniladigan tezkor töxtatuvçi dronlar uçun bu hal qiluvçi ahamiyatga ega. «Biz uçun bu avvalo Rossiya reaktiv dronlarini töxtatib olişning sezilarli darajada qiyinlaşuvi degani», — dedi Zelenskiy. U «afsuski, allaqaçon ötib ketgan zarbalar bölgan, çunki töxtatuvçi tizimlarimiz yetarli tezlikka erişa olmaydi va öz vaqtida töxtatib olişga ulgurmaydi», degan va çeklovlar Rossiyaga aniqroq zarbalar berişga yordam berib, yangi yöqotişlarga olib kelişini ogohlantirdi. «Biz barça holatlarni Amerika tomoni bilan aniqlaşga harakat qilmoqdamiz», — deb qayd etdi u. Amerika rasmiylari ham, SpaceX ham hozirça bu bayonotlarga izoh bermadi.

Çeklovlar uç haftadan kam vaqt ötgaç qaytdi

Yangi buzilişlar Kiyev muammoni bartaraf etilganini eʼlon qilganidan uç haftadan kam vaqt ötgaç qayd etildi. Çeklovlar ilk bor 13–14-oktabr örtasidagi keçasi sezilgan edi, öşanda Ukraina harbiylarining terminallari taxminan 160 km/soat tezlikda harakatlanayotganda aloqani yöqota boşlagan, bu dronlar işini, logistikani va jang maydonidagi aloqani buzgan edi. 24-oktabr kuni Ukraina mudofaa vazirligi 400 km/soatdan yuqori tezliklarda barqaror aloqa tiklanganini tasdiqladi, Zelenskiy esa öşa kuni Vaşington bilan yuqori darajadagi aloqalardan söng çeklovlar bekor qilinganini xabar qilgan edi.

Masʼuliyat bahsi va AQŞga qaramlik

Oktyabrdagi çeklovlar uçun masʼuliyat hozirgaça bahsli. Donald Tramp sekinlaştiriş buyruği berganini rad etdi, davlat kotibi Marko Rubio maʼmuriyat bunga aloqador emasligini bildirdi, SpaceX raisi Elon Musk esa X tarmoğida Starşield tezlik çeklovlari böyiça qarorlarni Amerika harbiylari va oxir-oqibat AQŞ prezidenti qabul qilişini yozdi: «Starşield tizimlari AQŞ hukumatiga tegişli va u tomonidan nazorat qilinadi». Na Vaşington, na SpaceX çeklovlar kiritilgani uçun masʼuliyatni oçiq öz zimmasiga olmadi. Kiyevning tarmoqqa qaramligi saqlanib qolmoqda: amaldagi kelişuvga köra Starşieldga kiriş huquqi 2027-yil örtasida tugaydi va Ukraina rasmiylari yangi kelişuv böyiça muzokaralarni tez orada boşlaş kerakligi haqida ogohlantirgan edi. 22-oktabr kuni Ukraina mudofaa vazirligi Finlandiyaning ICEYE va Nokia kompaniyalari bilan Kiyevga harbiy aloqa ustidan kattaroq nazorat beradigan suveren sunʼiy yöldoş aloqa tizimini işlab çiqiş böyiça niyat xati imzoladi. Hozirça esa Ukraina kuçlari AQŞ nazoratidagi tarmoqdan kuçli darajada qaram holda qolmoqda va yangi çeklovlar mamlakat havo mudofaasi uçun markaziy ahamiyatga ega bölgan tizimga kiriş işonçliligi masalasini yana bir bor kun tartibiga qöydi. Buzilişlarning qaytişi AQŞ vositaçiligida olib borilayotgan murakkab tinçlik muzokaralari fonida yuz berdi: bu hafta Abu-Dabida ötgan ikki kunlik muzokaralar Moskvaning Kiyevdan hozirgi vaqtda nazorat qilayotgan hududlarni ham berişini talab qilişi kabi asosiy nizolar böyiça yutuqsiz yakunlandi.