Asosiy ma’lumotlar

  • Tramp 12-noyabr kuni Eron bilan bitim AQŞga kerak emasligini aytib, Eron pullari va Hormuz boğozini «öziniki» deb atadi
  • Eron masalasi bilan şuğullangan vitse-prezident Jey Di Vens demokratlar boşqaradigan ştatlardagi korrupsiyaga e’tibor qaratiş topşiriğini oldi
  • Bayonotdan keyin Yevropa gazi, Brent va WTI nefti narxlari ösdi

Trampning bayonoti

AQŞ prezidenti Donald Tramp 12-noyabr kuni Vaşingtonning Eron bilan kelişuvga endi ehtiyoji qolmaganini bildirdi. «Eron bilan bitim bizga kerak emas. Öşa kunlar ança oldin ötib ketdi», — deb yozdi u Truth Socialda (bayonotni Kun.uz, Anadolu va The National naşrlari iqtibos keltirdi). Tramp, şuningdek, AQŞ Eronning moliyaviy aktivlari — «yuzlab milliard dollar» — hamda Hormuz boğozi nazoratini qölga kiritganini da’vo etdi: «Biz ularning pulini oldik va ularning boğozini oldik!». Hormuz boğozi jahon energetikasining muhim yönalişi bölib, uning atrofidagi taranglik an’anaga köra neft bozoriga va mintaqaviy xavfsizlikka ta’sir körsatib keladi.

Kurs özgarişi va Vensga topşiriq

Şu postda Tramp vitse-prezident Jey Di Vens, ilgari Eron masalasini hal qiliş bilan şuğullangan şaxsni, demokratlar boşqaradigan ştatlar va şaharlardagi «ommaviy korrupsiya va jinoyatçilik» deb atagan narsaga töliq e’tibor qaratişga topşiriq berganini ma’lum qildi. U Minnesota, Kaliforniya va İllinoysni alohida ta’kidladi, u yerda «har oyda milliardlab dollar oğirlanayotganini» va AQŞ byudjetini uşbu «katta hajmdagi jinoyiy faoliyatni» bartaraf etiş orqali «tez muvozanatlaş mumkinligini» aytdi.

Saylovdan keyingi buriliş

The National ta’kidlaganidek, bu izohlar sönggi haftalardagi pozitsiyaga nisbatan burilişni anglatadi: öşa paytda Tramp uruş oraliq saylovlardan keyin tugaşini va Eron bilan bitim imkoniyati saqlanib qolişini bir neça bor aytgan edi. 3-noyabr kuni Respublikaçilar partiyasi Kongressdagi köpçilikni demokratlarga boy berdi. Yana seşanba kuni, 10-noyabrda, Tramp Eronğa qarşi harbiy harakatlarni qayta boşlaşni «ançagina ehtimolsiz» deb atagan, ammo Yaqin Şarqdagi vaziyat özgarsa, Vaşington «töliq jangovar tayyorgarlikda» qolayotganini ogohlantirgan edi.

Energetika bozorlarining reaksiyasi

Bayonot bozorlarga ta’sir körsatdi: Anadolu ma’lumotlariga köra, Yevropa gazi 6,7 foizga qimmatlab, GMT soat 16:45da megavat-soatiga €92,50 ($102,20)ga yetdi, Brent nefti 1,1 foizga ösib barrel uçun $93,80ga, WTI esa 0,55 foizga ösib $87ga çiqdi, biroq hafta yakuniga köra ikkala neft navi ham minusda qoldi (mos ravişda 4,9 va 4,5 foiz). Naşr, şuningdek, narxlarning ösişi Saudiya Arabistoni qazib olişni uruşgaça bölgan darajaga deyarli yetkazganidan keyin sodir bölgan avvalgi pasayişni qoplab berganini qayd etadi. Bundan oldin Tramp Eron bilan mojaroga çek qöyilgaç, yoqilği narxlari tuşişini da’vo qilgan edi.