Asosiy ma’lumotlar

  • Jensen Xuan taxminiy Xitoy josusi bilan aloqasi va maxfiy intellektual mulk oşkor qilingani böyiça tekşiruv ostida
  • Xabar qilinişiça, Nvidia direktorlar kengaşi uni lavozimidan çetlatişni körib çiqmoqda; aksiyalar taxminan 8 foizga tuşdi
  • Oq uyning sobiq maslahatçisi Xuanning örnini bosadigan tayyor voris yöqligini aytib, barqarorlik uçun uni kompaniyada saqlab qoliş mumkinligini bildiradi

Nvidia asosçisiga qarşi tekşiruv

Nvidia asosçisi Jensen Xuan taxminiy Xitoy josusi bilan şaxsiy aloqasi tufayli tekşiruv markaziga tuşib qoldi. Şuningdek, kompaniyaning maxfiy intellektual mulki oşkor qilingani ham tekşirilmoqda. Nvidia dunyodagi eng qudratli çiplarni loyihalaydi va protsessorlar işlab çiqaruvçisidan sun'iy intellekt infratuzilmasi kompaniyasiga aylandi; u robototexnika va avtonom haydaş sohalarida ham faoliyat yuritadi. Kompaniya çiplari AQŞ va Xitoy örtasidagi texnologik raqobat maydoniga aylandi — Vaşington hatto Pekin uçun ularga kirişni çeklab qöygan edi. Xuanning özi esa ilgari Xitoyga çip eksport qoidalarini yumşatiş uçun lobbi qilgan edi.

Mumkin bölgan çetlatiş va bozor reaksiyasi

Xabar qilinişiça, Nvidia direktorlar kengaşi Xuanni lavozimidan çetlatişni körib çiqmoqda; bu yangilik fonida kompaniya aksiyalari savdo jarayonida taxminan 8 foizga tuşdi. Bayden ma'muriyatida sun'iy intellekt böyiça katta maslahatçi bölib işlagan Karmen Dominges kompaniyada «tayyorlangan va foydalanişga tayyor» voris yöqligini aytadi: Xuanning ikki farzandi Nvidiada işlasa-da, ularning vazifalari va biznesni boşqarişga tayyorligi noaniq, kompaniyadagi boşqa nomzodlar esa uningça ehtimoldan yiroq. Uning fikriça, hatto Xuan çetlatilsa ham, u ehtimol biror lavozimda qoldiriladi — bu mumkin bölgan buzilişlar uçun «yetarli jazo» sifatida.

Yiqilişga juda kattami?

Dominges Nvidiani butun sun'iy intellekt ekotizimining poydevori sifatida tasvirlaydi: tarmoq kompaniyalari yoki unga qarz beradi, yoki modellarni öqitiş va biznesni östiriş uçun uning çiplariga boğliq; aylanma moliyaviyot esa tizimni «juda özaro boğlangan va köp jihatdan falokatli» qilgan — bitta öyinçining yiqilişi köplab boşqalarni ham tortib olişi mumkin. U buni 2008-yilga, Lehman Brothers qulagani, boşqa kompaniyalar esa «yiqilişga juda katta» deb hisoblangan davrga öxşatadi va Nvidia Xuanni himoya qilişi mumkinligini, aks holda bu «qoğoz uy»-tuzilma qulab tuşişi mumkinligini aytadi: «Jensenning özi yiqilişga juda kattami? Bir ma'noda — ha». Şu bilan birga, investor Şayxa Mayta bint Maktum Nvidiyaning özi uçun moliyaviy silkinişlar «vaqtinçalik» bölişi mumkinligini, çunki kompaniya ön yillar davomida ekotizim atrofida mustahkam infratuzilma yaratganini aytadi. U sun'iy intellekt pufagi bu voqeadan oldin ham şişdan qaytiş belgilarini körsatayotganini qayd etadi: uning sözlariga köra, daromadi yöq va zarar bilan işlaydigan startaplar 14 milliard dollarga baholanmoqda, ma'lumot markazlari esa infratuzilma va energetika tarmoqlari bilan boğliq muammolarga duç kelmoqda.

Xitoy öqi

Ğarbda Xuan tarixi asosan bozor barqarorligi masalasi sifatida taqdim etiladi, ammo Xitoyda gap boşqaça ketadi: mahalliy kompaniyalar yillar davomida Amerika çiplariga boğliqlikni kamaytirişga harakat qilmoqda. Robot qöllarini işlab çiqaradigan xitoylik Xynova kompaniyasidan Izabel Ju Lissabondagi Web Summit konferensiyasida Amerika yetkazib beruvçilariga boğliqlikni «jiddiy zaif nuqta» deb atadi va Huaweini çiplarni faol rivojlantirayotgan hamda «özini Xitoydagi Nvidia deb e'lon qilayotgan» kompaniya sifatida tilga oldi. Uning şaxsiy fikriça, sun'iy intellekt poygasi xitoylik kompaniyalarni faqat yanada qattiq harakat qilişga undaydi. Dominges esa tekşiruv «sun'iy intellekt poygasida» heç narsani özgartirmasini aytadi: AQŞ ma'muriyati 2025-yilda aynan «Sun'iy intellekt poygasida ğalaba qozoniş» deb nomlangan rejani qabul qilgan, raqib davlatlar örtasidagi özaro josuslikni esa u kutilgan holat deb ataydi.