Asosiy ma’lumotlar

  • António Costa barça Yevropa mamlakatlari xavfsizligi Ukraina xavfsizligidan ajralmasligini aytdi
  • U Yevropaning xavfsizlik muhokamalarida öz ovozi bölişi kerakligini va Ukraina hamkorlar hamda kelajagini özi tanlaş huquqiga ega ekanligini ta’kidladi
  • Irlandiya boş vaziri Miçeál Martin jahon savdosidagi böliniş va yuqori energiya narxlarining xonadonlar hamda biznesga bosim ötkazayotganini qayd etdi

YŞH sammiti Irlandiyada bölib ötdi

Irlandiyada Yevropa siyosiy hamjamiyati (YŞH) a’zo davlatlari rahbarlari navbatdagi sammit uçun yiğildi. Unda sözga çiqqan Yevropa Kengaşi raisi António Costa Yevropa xavfsizligi Ukraina xavfsizligidan ajralmasligini yana bir bor ta’kidlagan. Uning sözlariga köra, YŞH sammitlari barça Yevropa mamlakatlari hamda butun qit’a xavfsizligi Ukraina xavfsizligi bilan uzviy boğliqligini ta’kidlaş uçun muhim bölgan. Birinçi YŞH sammiti uruş boşlanişidan bir neça oy ötib, 2022-yil oktabrda Pragada bölib ötgan edi.

Costa tamoyillari: Kievning tanlovi va Yevropaning ovozi

Costa bu tamoyil, ayniqsa, Ukrainadagi uruşni tugatiş böyiça muzokaralar faollaşgan hozirgi paytda muhim ahamiyatga ega ekanini ta’kidladi. Uning aytişiça, Ukraina har qanday suveren davlat kabi hamkorlar, ittifoqçilar va öz kelajagini tanlaşda erkin bölişi kerak. U yana bir muhim tamoyil sifatida Yevropa xavfsizligi stol atrofida yevropaliklar ovozisiz muhokama qilinib bölmasligini ham aytdi. Yevropa xavfsizlik arxitekturasi haqida sörab, Costa qit’ada bir vaqtlar işlagan tizim mavjud bölganini, u asta-sekin zaiflaştirilgani va, uning iborasi bilan aytganda, oxir-oqibat Rossiyanning Ukrainaga qarşi uruşi natijasida vayron qilinganini qayd etdi. U bu tamoyillar 50 yil oldingidek adolatli va mustahkam tinçlik uçun hozir ham şunçalik dolzarb va zarur ekanini, Yevropa Ittifoqi esa ularni himoya qilişda davom etişini qöşimça qildi.

Martin: savdoning bölinişi va energiya narxlarining bosimi

Irlandiya boş vaziri Miçeál Martin sammitni oçib, yevropalik hamkorlarni savdo, energetika, infratuzilma va gumanitar aloqalar sohasidagi hamkorlikni mustahkamlaşga çaqirdi. U sönggi yillarda global savdo muhiti yanada bölinib qolganini, ayrim iştirokçilar oçiq, qoidalar asosidagi tizimdan çetlaşganini qayd etdi. Martin qiş yaqinlaşgani sari Yevropada ta’minot zanjirlari taranglik va uzilişlarga duç kelayotganini, yuqori energiya narxlari esa xonadonlar hamda biznesga tobora kuçli bosim ötkazayotganini ogohlantirdi. Uning sözlariga köra, Yevropa siyosiy hamjamiyati öz xalqlari manfaati uçun birgalikda işlaş istagi, demokratiyaga sadoqat va umumiy qadriyatlarni bölişadigan 700 milliondan ortiq odamni birlaştiradi.

Muzokaralar konteksti

Sammit Ukraina atrofidagi diplomatiya faollaşgan fonida bölib ötdi: payşanba kuni Rossiya prezidenti Vladimir Putin Moskvada amerikalik elçilar Steve Witkoff va Jared Kuşner bilan uçraşdi — bu AQŞning Ukraina böyiça Abu-Dabida ötkazilgan navbatdagi vositaçilik muzokaralari yakunlanganidan bir kun ötib sodir böldi. Costa bu kun tartibini forum tamoyillari bilan boğlab, uruşni tugatiş böyiça muzokaralar e’lon qilingan pozitsiyalarni ayniqsa muhim qilayotganini ta’kidladi.