Asosiy ma’lumotlar
- Makron davlat rahbari sifatida sönggi 11-noyabr marosimini ötkazdi, yil başidan buyon halok bölgan beşta harbiyning ismlari öqildi
- Le Pen Enen-Beomonda milliy birdlikka çaqirib çiqdi, Melanşon Jantiyu-Pijeroldagi pasifistik yodgorlikni tanladi
- Melanşonning Donbass aholisini «sörov qiliş» haqidaki bayonoti Ukraina diplomatiyasining qattiq javobiga sabab böldi
Xotira kuni saylovoldi maydoniga aylandi
Çorşanba kuni Fransiya Birinçi jahon uruşidagi jangovar harakatlarning tugaşini nişonladi. An'anaviy 11-noyabr marosimlari, har yilgidek, mamlakat böylab harbiy yodgorliklar yonida saylangan mansabdorlar, harbiylar, uruş faxriylari va fuqarolarni yiğdi, biroq bu safar ular albatta siyosiy tus oldi: ularda prezidentlik sayloviga bir neçta da'vogar qatnaşdi va har biri öz joyini hamda öz xabarini tanladi. Bu haqda Euronews yozadi.
Makron Yodgorlik kamar (Triyomfal ark) oldida
Parijda Emmanuel Makron Yodgorlik kamar ostidagi milliy marosimga rahbarlik qildi — bu uning davlat rahbari sifatidagi sönggi 11-noyabri edi. Prezident avval Yelisey maydonidaji Jorj Klemanso haykaliga gulçambar qöydi, söng paraddi qabul qildi, Noma'lum askar qabri oldida olovni qayta yoqdi va bir daqiqa sukut e'lon qildi. Yil başidan buyon Fransiya uçun halok bölgan beşta harbiyning ismlari öqildi: katta serjant (adjutant-çef) Tibo Breto Levantda, mayor Arno Frion Iroqda halok böldi, üç harbiy — adjutant Floriyan Montorio, serjant Aniset Jirarden va katta kapral Floriyan Jiye Livan halok bölgan. Prezident nutq sözlamadi, faqat X ijtimoiy tarmoğida halok bölganlarni xotirlaş va tarix yaralarini kötarayotganlarga hamdardlik haqida xat e'lon qildi.
Le Pen: birlik va xotira
Marin Le Pen özining an'anaviy tayanç hududi — Pa-de-Kale departamentidagi Enen-Beomon şahrini tanladi. Milliy Birlaşma partiyasining nomzodi halok bölgan askarlarni, şuningdek, uruş davrida orqada qolgan ayollarni ham xotirladi. Nutqida u jamoaviy xotira va milliy mansublik tuyğusini saqlaş zarurligini ta'kidladi hamda askarlar kuraşgan qadriyatlar — suverenitet, erkinlik va vatanga muhabbatni asraşga va'da berdi. Uning sözlariga köra, mamlakat bahtsizliklari oldida tomoşabin yoki şarhlovçi bölib qoliş mumkin emas, milliy birdlik esa yönalişni yöqotiş yoki xotirasizlik ustiga qurilişi mumkin emas.
Melanşon «Uruş la'natlangan» yodgorligi oldida
Jan-Lyuk Melanşon kamroq an'anaviy tanlov qildi: «Yengilmagan Fransiya» partiyasi rahbari Krez departamentidaji Jantiyu-Pijerolga, «Uruş la'natlangan» degan yozuvli, halok bölganlar ismlari tomonga muşt kötargan yetim bolani tasvirlaydigan qişloq yodgorligi oldiga keldi. Bu joy uzoq yillardan buyon pasifistlar va antimilitaristlarning yiğiliş nuqtasi bölib kelgan; ilgari ham bu yerga taşrif buyurgan nomzod nutqini xotira va uruşdan voz keçiş atrofida qurdi: «Uruşga yöq! Biz uni olib bormaymiz, taşkil qilmaymiz, unga tayyorlanmaymiz!» U şuningdek, fransuz xalqi birdligidan ajralmas deb biladigan milliy birdlikka çaqirdi va irqçilikni hamda başqalarga nisbatan nafratni qoraladi.
Melanşon pasifizmi va Ukrainaning reaksiyasi
Melanşonning pasifistik murojaati Ukraina böyiça sönggi bayonotlari bilan uyğun: ötgan şanba kuni Le-Burjda miting bölib, u unda katta qismi rus qöşinlari tomonidan bosib olingan Donbass aholisining kelajagini mojaroni hal qiliş doirasida «sörov qiliş» ğoyasini himoya qildi. Euronews qayd etişça, bu taklif ukraina diplomatiyasining qattiq javobiga sabab böldi: Taşqi işlar vazirligi Donbass aholisi ham jumlasidan, ukrainaliklar öz çegaralarini allaqaçon 1991-yildagi mustaqillik referendumida belgilab qöyganini eslatdi. Şu tariqa 11-noyabrdaki üç maydon nomzodlarni yaqqol ajratdi: amaldagi prezident — milliy xotiraning klassik yodgorligi oldida, Le Pen — suverenitet va birdlik ritorikasi bilan, Melanşon esa xalqaro bahsga sabab bölgan antimilitaristik manifest bilan.
