Özbekistonda bojxonada IMEI tekşiruvi tufayli iPhone narxlari oşdi

Bojxona tekşiruvi tufayli rasmiylaştiriş töxtatildi

Özbekistonda keltiriladigan telefonlarning IMEI kodlarini röyxatga oliş atrofidagi vaziyat keskinlaşdi. Avval çet eldan keltirilgan qimmat smartfonlar Toşkent xalqaro aeroportida IMEI haqiqiyligini tekşiriş uçun 30 kungaça uşlab turilayotgani haqida xabarlar paydo böldi. Söng Bojxona qömitasi Toşkent aeroportida telefonlarni bojxonada rasmiylaştiriş vaqtinça töxtatilganini tasdiqladi, deb yozadi Kun.uz.

Muammoning mohiyati

IMEI — bu mobil aloqaga, ya'ni SIM kartani öqiy oladigan qurilmalarni aniqlaş imkonini beruvçi maxsus raqam. Özbekistonda IMEI kodi röyxatga olinmagan mobil qurilmalardan aloqa qiliş mumkin emas. Bojxonaçilarning yangi da'volariga köra, sönggi paytlarda boj tölaşdan qoçiş maqsadida bu kodlarni qalbakilaştiriş holatlari köpaydi. Şu sababli Toşkent aeroporti orqali keltiriladigan mobil qurilmalarni rasmiylaştiriş IMEI identifikatorlarini aniqlaş va ularning qonuniy keltirilganini tasdiqlaş bilan bögliq masalalar yeçilgunga qadar töxtatilgan. Çeklov qança davom etişi noma'lum.

Narxlar darhol reaksiya berdi

Çeklovlarni bekor qiliş muddatlaridagi noaniqlik bozorga tez ta'sir körsatdi. Kun.uz sörovi ma'lumotlariga köra, 10-noyabr kuni iPhone 18 modellari oldingi kunlik narxga nisbatan 50–400 dollarga qimmatlaşdi. Masalan, 256 GB xotirali kumuşrang iPhone 18 Pro eSIM 9-noyabrda 1500 dollarga sotilgan bölsa, 10-noyabrda allaqaçon 1650 dollarga sotilgan; 512 GB lik versiya 1800 dollardan 2000 dollarga kötarilgan.

Jamiyatdagi muhokama

Vaziyat ijtimoiy tarmoqlarda keng muhokamaga sabab böldi. Jamoat faollari noqonuniy importga qarşi kuraşiş zaruratini inkor etmaydi, biroq yangi çeklovlarning oddiy iste'molçilarga ta'siri haqida savollar bermoqda. Bojxona organlarining me'yoriy hujjatsiz telefonlar importini mustaqil ravişda töxtatiş huquqi bor-yöqligi masalasi ham oçiq qoldi: rasmiy şaxslar hozirgaça bunday tartibning huquqiy asoslarini tuşuntirib bermadi.

Iqtisodiy qirra

Iqtisodçi Behzod Xoşimov— uning pozitsiyasi iqtisodçi_kundaligi telegram-kanalida keltirilgan — muammoga import çeklovlarining oqibatlari nuqtai nazaridan kengroq yondaşdi. Uning fikriça, IMEI bilan bögliq vaziyat import taqiqlari iste'molçilarga qança tuşayotganini yaqqol körsatadi. U bunday muammolar nafaqat telefonlar bozorida, balki köplab boşqa import tovarlarida ham mavjudligini qayd etadi: boj va çeklovlar mahsulot narxlarini sun'iy ravişda oşirib, nafaqat iste'molni, balki işlab çiqarişni ham qimmatlaştiradi.