İron AQŞga öz şartlarini yetkazganini bildirdi va Vaşingtonning javobini kutmoqda

Tehron Vaşingtonning qarorini kutmoqda

İron parlamenti spikeri va mamlakatning boş muzokaraçisi Mohammad Baqer Qalibaf Al Jazeera telekanaliga bergan intervyusida Tehron AQŞga öz talablarini öz içiga olgan «aniq va şaffof» javob yuborganini, ammo Vaşingtondan hozirgaça rasmiy yoki aniq javob kelmaganini aytdi. «Endi töp amerikaliklar tomonida. Ular qaror qabul qilişi va uni e’lon qilişi kerak», — deb yozadi Anadolu naşri uning sözlariga tayanib.

Şartlar va ogohlantirişlar

Qalibafning aytişiça, agar Vaşington İronning şartlarini qabul qilsa, uning ustuvor maqsadi — tinçlik; köp oylik uruşni davom ettirişni Tehron istamaydi. Şu bilan birga, u AQŞ prezidenti Donald Trumpning qaroriga köra harbiy harakatlar qayta boşlansa, Vaşington «yangi mağlubiyatga duç keladi», deb ogohlantirdi va AQŞ yoki İsrailning har qanday hujumiga İron ikkala davlatga qarşi turib javob berişini bildirdi. U Vaşington Hormuz böğozini oçiş va muzokaralarni qayta boşlaş uçun İronning yetti şartini bajarişi kerakligini yana bir bor ta’kidladi va böğozning uruşgaça bölgan holatiga qaytmasligini, uning kelgusi mexanizmlari taklif etilayotgan kelişuvga kirganini qöşdi. Qalibaf, şuningdek, AQŞni oziq-ovqat yetkazib berişni çeklovçi va savdo hamda soğliqni saqlaşga zarar yetkazuvçi blokadada aybladi.

Kelişuvga tösqinlik qiluvçi omillar

Kelişuvning asosiy tösqinligi sifatida Qalibaf Tehronning Vaşingtonga işonçsizligini va uning baholaşiça, amerikaliklarning haddan taşqari talablarini atadi. U İron muzokara guruhi özgarmagani va muzokaralarni hozir ham özi olib borayotganini tasdiqladi; AQŞ avvalgi kelişuvlarni bajaradigan bölsa va işonçni buzmasa, bitim mumkin. Uning ta’kidlaşiça, amerikalik rasmiy şaxslar Moskvada bölib, Rossiya prezidenti Vladimir Putindan İron bilan töğridan-töğri muzokaralarga kömak söragan. U, şuningdek, İronga qarşi uruşni töxtatiş va Tehron ifodasida «qarşilik fronti»ga oid masala özaro tuşuniş memorandumiga kirişini va bu yetti şartdan biri ekanligini bildirib, jangovar harakatlarning davom etişi mintaqa davlatlarining xavfsizligi va iqtisodiyotiga zarar yetkazadi, deb ogohlantirdi.

Muzokaralar konteksti

Bu bayonotlar 28-fevralda AQŞ va İsrailning İronga zarbasi bilan boşlangan İron–AQŞ qarşiligini tuğatişga qaratilgan diplomatiya sa’y-harakatlari fonida yangragan. Anadolu keltirgan avvalgi xabarlarga köra, İronning yetti şarti quyidagilarni öz içiga oladi: dengiz blokadasini bekor qiliş, savdo kemalari va tankerlarning Hormuz böğozi orqali xavfsiz ötişiga kafolat beriş, bir tomonlama sanksiyalarni bekor qiliş, İron neft eksportini çeklovlardan ozod qiliş, İron aktivlarini muzlatdan çiqariş, yadro materiallarini öz hududida saqlab qoliş huquqini beriş va uruşni tuğatiş. Tomonlar örtasidagi, jumladan Pokiston va Ummon vositaçiligidagi jarayonni sanksiyalar, xavfsizlik kafolatlari va Hormuz böğozi böyiça kelişmovçiliklar murakkablaşitirmoqda. Qalibaf alohida ta’kidlaganidek, Tehron hozirgi «na uruş, na tinçlik» holatidan çiqmoqçi — yoki muzokaralar yöli bilan, yoki barqaror rad etiş (deterrent) siyosati orqali.