Asosiy ma’lumotlar

  • Germaniya CCPI reytingida «örtaça» bahosi bilan 25-örinni egalladi — bu 2019-yildagi eng yomon natijasi
  • Vengriya Viktor Orban hukumati mağlubiyatidan söng 21 poğona yuqoriga kötarildi
  • Daniya törtta yönalişning barçasida yetakçi; reytingning top-3 örini yana böş

Germaniya uçinçi yil ketma-ket örinlarni yöqotmoqda

Germaniya CCPI iqlim harakatlari reytingida uçinçi yil ketma-ket pastga tuşdi; bu reyting 64 davlat va Yevropa Ittifoqining global isişni çeklaş böyiça sa’y-harakatlarini baholaydi. Deutsçe Welle indeksga tayanib xabar berişiça, mamlakat «örtaça» umumiy bahosi bilan 25-öringa tuşib qoldi — bu 2019-yildagi eng yomon natijasidir. Endi uni ilgari «yaşil yetakçilar» qatoridan Braziliya, Kolumbiya va Rumaniya ortdan qoldirmoqda.

Kim kötarildi, kim pastda qoldi

Daniya reytingning törtta baholanadigan yönalişining barçasida birinçi örinda: energiya iste’moli, issiqxona gazlari çiqindilari, qayta tiklanadigan energetika va milliy iqlim siyosati. Jami 15 davlat, jumladan Litva, Çili va Marokaş, umumiy «yuqori» bahosini oldi — bu ötgan yilga qaraganda ikkitaga köp. Yevropa Ittifoqi bitta poğona yuqoriga kötarildi, Vengriya esa sobiq boş vazir Viktor Orban hukumati mağlubiyatidan söng 21 poğonaga sakrab oldi; öşa hukumat YI iqlim rejalarini «utopik xayol» deb atab, ularni qayta-qayta tösgan edi. Reytingning birinçi uç örini yana böş qoldi: mualliflar bahosiga köra, hozirça heç bir davlat global iqlim maqsadlariga erişiş uçun yetarli iş qilmoqda emas.

G20 orqada qolmoqda, lekin energetikadagi harakatlaniş kuçaymoqda

Dunyodagi CO2 çiqindilarining qariyb 80 foizi töğri keladigan G20 davlatlari kuçsiz natijalar körsatmoqda. Yagona istisno — «yuqori» bahosi bilan yettinçi örindagi Buyuk Britaniya, garçi qayta tiklanadigan energetikani kengaytiriş böyiça unga past baho qöyilgan bölsa. Jadvalning pastki qismida neft qazuvçi davlatlar: Eron, AQŞ, Rossiya, Saudiya Arabistoni, BAA va Kanada «juda past» bahosi bilan. COP31 sammiti mezbonlari ham porlamadi: Avstraliya — 54-örin, Turkiya — 53-örin. Dunyodagi eng yirik çiqindi çiqaruvçi Xitoy 56-örinni egallaydi, ammo G20 orasida qayta tiklanadigan energiya manbalarini kengaytiriş böyiça yetakçi: 2030-yilgaça 1200 GV şamol va quyoş quvvati qöşiş maqsadi beş yil oldindan bajarildi, mamlakat esa dunyodagi quyoş panellarining 80 foizdan köpini işlab çiqaradi.

Germaniyaning pasayiş sabablari va neft davlatlarining kutilmagan yutuqlari

CCPI yetakçi muallifi Yan Burk Germaniyaning milliy iqlim siyosati yönalişidagi eng yomon natijasini iqtisodiyot vaziri Katerina Rayxe kursi bilan boğladi: uning sözlariga köra, avvalo tabiiy gazdan foydalanişni oşirişga qaratilgan çora-tadbirlar «energetika ötişidagi yutuqlarga zarba beriş xavfini tuğdiradi» va yillar davomida qayta tiklanadigan energiya hamda elektrifikatsiya şaroitlarini sezilarli darajada yomonlaştiradi. Bundan taşqari, Turkiyada COP31 sammiti doirasida e’lon qilingan 9-noyabrdagi Yevropa Komissiyasi hisoboti Germaniyani 2030-yilgaça çiqindilarni kamaytiriş maqsadlarini bajarmaydigan töqqiz YI davlati qatoriga kiritdi. Şu bilan birga, indeks ma’lumotlariga köra, Qozoğiston, Saudiya Arabistoni, Özbekiston va BAA kabi bir neçta neft qazuvçi davlatlar qayta tiklanadigan energiya yönalişida kutilganidan yaxşiroq natijalar körsatib, ilgari çeklangan quvvatlarini «sezilarli kengaytirmoqda». Hisobotning hamraisi Natali Pelex arab davlatlarida yuqori soliştirma çiqindilar past VIE uluşi va ulkan quyoş salohiyati bilan birga ekanini qayd etib, bunday «köproq ambitsiyali iqlim harakatlari uçun ideal şaroit» deb ta’rifladi.

Çiqindilar pandemiyadan keyin ilk bor kamayişi mumkin

CCPI mualliflari bahosiga köra, qayta tiklanadigan texnologiyalarning tez kengayişi, Eron uruşi va örmonlarni kesişning qisqarişi COVID-19 pandemiyasidan buyon ilk bor başorat qilinayotgan kiçik çiqindi kamayişining ortida turibdi. Ember tahlil markazi ma’lumotlariga köra, ötgan yili quyoş energiyasi jahon elektr energiyasiga bölgan talab ösişining 75 foizini qoplagan, toza energetikaga investitsiyalar esa bir neça yildan beri qazilma yoqilğiga keltirilgan mablağlardan oşib bormoqda. «Biz ajoyib qarama-qarşilikni kuzatmoqdamiz: iqlim harakatlaridagi yutuqlar köpinça sekin, ayrim davlatlarda, masalan AQŞda, işlar hatto orqaga ketmoqda. Ammo texnologik va iqtisodiy jihatdan ulkan harakatlaniş mavjud», — dedi Burk. Hisobotning hamraisi, NewClimate Institute vakili Niklas Hyone hukumatlarni bu harakatlanişni çiqindilarning barqaror kamayişiga aylantiriş uçun hozir harakat qilişga çaqirdi.