Asosiy ma’lumotlar

  • Pezeşkiyan COP31 da Eron yoqilği obyektlariga hujumlar natijasida 1,5 mln tonna CO2 çiqindisi haqida maʼlumot berdi
  • Tehron yaqinidagi rezervuarlarga zarbalar 7 martda, Assaluyedagi gazni qayta işlaş quvvatlariga 18 martda berilgan
  • Prezidentning sözlariga, Eron qayta tiklanadigan energetika quvvatini ikki yilda 1250 dan 6150 MVtgaça yetkazgan

İqlim sammitidagi bayonot

Eron prezidenti Masud Pezeşkiyan 9–20 noyabr kunlari Turkiyaning Antaliya şahrida bölib ötayotgan BMT COP31 iqlim sammitida çıqiş qilib, AQŞ va İsroilning Eron yoqilği obyektlariga qilgan hujumlar atmosferaga 1,5 mln tonna karbonat angidrid çiqişiga va keng kölamli ekologik zararga olib kelganini maʼlum qildi.

Çiqindilar taqsimoti va zarbalar xronologiyasi

Pezeşkiyanning sözlariga, mamlakat janubidagi Assaluyedagi yoqilği obyektlariga qilingan zarbalar 500 ming tonna CO2 çiqişiga, Tehron yaqinidagi yoqilği saqlaş rezervuarlariga qilingan zarbalar esa yana 1 mln tonnaga olib kelgan. U hujumlar sanalarini ham atagan: İsroilning Tehrondagi neft omborlariga qilgan zarbalari 7 martga, Assaluyedagi gazni qayta işlaş quvvatlariga qilingan zarbalar esa 18 martga töğri kelgan. Uning aytişiça, harbiy kampaniya 28 fevralda başlangan. Prezident Vaşington va Tel-Avivni jiddiy ekologik vayronagarçilikda ayblab, çiqindilarni kamaytiriş böyiça xalqaro saʼy-harakatlar bilan infratuzilmani yöq qiluvçi, katta yongğınlarga sabab böluvçi va ifloslantiruvçi moddalarni atmosferaga çiqaruvçi harbiy operatsiyalar örtasidagi ziddiyatga eʼtibor çekdi.

Ğazza, qöriqxonalar va kompensatsiyaga çaqiriq

Pezeşkiyan, şuningdek, İsroilning Ğazza sektoridagi harbiy operatsiyalarini qoralab, infratuzilma, suv resurslari va ekotizimlar vayron etilişi tufayli bu hudud gumanitar va ekologik ofatga duç kelayotganini aytdi. Uning sözlariga, Eronning muhofaza etiladigan tabiiy hududlari va ekologik reyngerlar stansiyalariga ham hujumlar uyuştirilib, bu tabiiy resurslarga zarar yetkazgan va kelajak avlodlarga tahdid solmoqda. U xalqaro taşkilotlarni AQŞ va İsroilning Eron va Ğazzadagi harbiy operatsiyalari oqibatidagi ekologik zararni hujjatlaştirişga va kompensatsiya mexanizmlarini yaratişga çaqirdi.

Qayta tiklanadigan energetika va kontekst

Prezident toza energetika rivoji töğrisidagi maʼlumotlarni ham keltirdi: uning taʼkidlaşiça, Eronda qayta tiklanadigan manbalar örnatilgan quvvati sönggi ikki yilda 1250 MVtdan 6150 MVtdan oşiq darajaga yetgan, 2026-yilda esa mamlakat 4,5 mlrd kVt·soatdan oşiq toza elektr energiyasi işlab çiqarib, 2,5 mln tonna CO2 çiqişining oldini olgan. U tinçlik va atrof-muhit muhofazasi ajralmas ekanini taʼkidladi. Qarama-qarşilik miqyosini eslatib, Pezeşkiyan AQŞ va İsroil hujumlari köplab qurbonlarga va infratuzilma vayronagarçiligiga olib kelgan uruşni provokatsiya qilganini, mintaqaviy vositaçilarning diplomatik saʼy-harakatlari esa jangovar harakatlarni töxtatişga yönaltirilganini aytdi. Şuni hisobga oliş kerakki, keltirilgan çiqindilar baholari va «yaşil» energetika maʼlumotlari Eron tomonidan aytilgan bölib, mavjud materiallarda mustaqil manbalar tomonidan tasdiqlanmagan.