Asosiy ma’lumotlar

  • COP31ni Turkiya qabul qilmoqda, muzokaralarga Avstraliya raislik qilmoqda
  • Albanez: isiş yönalişi ~4°C dan ~2,6°C gaça pasaydi, maqsad — 1,5°C
  • Tinç okeani çidamliligi jamğarmasi taşkil etildi — Tinç okeani mamlakatlari boşçiligidagi birinçi mintaqaviy iqlim mexanizmi

Antaliyadagi sammit

Turkiyaning Antaliya şahrida BMTning 31-iqlim konferensiyasi (COP31) doirasida sammit bölib ötmoqda. Konferensiyani Turkiya qabul qilmoqda, muzokaralarga raislik esa Avstraliyaga tegişli — bunday rol taqsimoti butun forumning doirasini belgilab bermoqda. Avstraliya boş vaziri Entoni Albanez nutqida COP31 «bizning hamkorligimiz amaliy natijalar beradigan joy bölişi kerak» deganini bildirdi: bu toza energetika texnologiyalariga investitsiyalarni oçiş, elektrifikatsiyani tezlaştiriş, okeanlar manfaatidagi harakatlar va eng köp muhtoj mamlakatlar uçun iqlim moliyalaştiriş haqida.

Parij bitimiga köra taraqqiyot bahosi

Albanez Parij bitimidan keyin isiş yönalişi qanday özgarganini körsatuvçi raqamlarni keltirdi: agar ilgari dunyo taxminan tört daraja isiş tomonga harakatlanayotgan bölsa, bugungi kunda baholar taxminan 2,6 darajali yönalişni körsatmoqda. Bitimning maqsadi — 1,5 daraja va boş vazirning sözlariga köra, dunyo ehtimol uni oşib ketadi, biroq «bizning oldimizni oladigan har bir daraja uluşi ahamiyatga ega böladi». U bitim maqsadi «bosim ostida» ekanini tan oldi, ammo Parij bitimi «emissiya egri çiziğini egilganini», qayta tiklanadigan energetikaning tarqalişini tezlaştirgani va global moliyaviy oqimlarni toza energetika tomonga yönaltirganini ta’kidladi. Hozirgi davrni u «hal qiluvçi ön yillik» deb atadi va Avstraliya «öz hissasini qöşayotganini», uning taraqqiyoti «kuçli, yutuqlar esa sezilarli» ekanini qöşdi.

Tinç okeani davlatlariga kömak

Albanez alohida e’tiborni Tinç okeani mamlakatlarining iqlim muammolariga qaratdi. Bir yil oldin Avstraliya boşqa Tinç okeani davlatlari bilan birga Tinç okeani çidamliligi jamğarmasini (Pacific Resilience Facility) taşkil etganini — Tinç okeani mamlakatlari boşçiligidagi birinçi mintaqaviy iqlim moliyalaştiriş mexanizmini — eslatib ötdi. Boş vazir uni «Tinç okeani oilamizga iqlim inqiroziga yolğiz duç kelmasligi haqidagi va’damiz» deb atadi va eng zaif mamlakatlar zarur kapitalga ega bölişi, heç bir davlat «ortda qolmasligi» ta’minlanişiga çaqirdi.

Guterreşning «iqlim adolati pakti»ga çaqiriği

Albanezdan oldin sözga çiqqan BMT boş kotibi Antoniu Guterreş umumiy javobgarlikka asoslangan yangi «Iqlim adolati pakti»ga (Climate Justice Compact) çaqirdi. Albanez boş kotib sözlariga tayanib, iqlim kun tartibini nafaqat barqaror muhit, balki «yanada gullab-yaşnayotgan iqtisod» bilan ham boğladi va nutqini ambitsiyalarni amalga oşirişga, majburiyatlarni harakatga aylantirişga çaqiruv bilan yakunladi.