Solanj Aleksandr vafot etdi — öz ötryadini tuzgan fransuz Qarşilik körsatiş harakati qahramoni

Qarşilik körsatiş harakatining sönggi qahramonlaridan biri vafot etdi

Ikkinçi jahon uruşi davridagi fransuz Qarşilik körsatiş harakatining sönggi qatnaşçilaridan biri bölgan Solanj Aleksandr Le-Man şahridagi qariyalar uyida 104 yoşida vafot etdi. Bu haqda BBC News xabar bermoqda. Fransiya prezidenti Emmanuel Makron ijtimoiy tarmoqlarda şunday yozdi: «U özining faqat burçini bajarganini aytardi. Lekin uning burçi bizning erkinligimiz edi. Fransiya heç qaçon unutmadi. Rahmat».

Qarşilik körsatiş harakatiga yö'l va öz ötryadi

Aleksandr (qizlik familiyasi Dyubyuisson) 1922-yilda Fransiyaning ğarbidagi Sarta departamentida Birinçi jahon uruşidan jabr körgan vatanparvar oilada tuğilgan: onasi birinçi erini uruşda yöqotgan, otasi esa 1917-yilda yaralangan edi. 1940-yil iyunida u radiodan general de Gollning Londondan qilgan murojaatini eşitdi va öz sözlariga köra, öşa paytdan başlab kuraşga qoşilişga qaror qildi. Bir neça oydan söng otasining doimi — tunislik, fransuz armiyasi faxriysi Said Belxaffaf uni işga jalb qildi. Korle taxallusi bilan u velosipedda Le-Man atroflarida yurib, ma'lumot töplab, xabarlar yetkazib yurar edi: «Öşa paytlar mobil telefonlar yöq edi, benzin yetişmasligi tufayli şaxsiy avtomobillar ham yöq edi. Podşoh — velosiped edi», — deb eslagan u ikki yil oldin bergan intervyusida.

Pas-de-Boeuf ötryadi va Tur ozod qilinişi

1943-yilda u birinçi eri Gi Delio bilan tanişdi — bu yahudiylarni hibsga olişdan baş tortgandan keyin qoçib ketgan jandarm edi. 1944-yil aprelida, ittifoqçilar qönişidan oldin, ular makiga ketişdi. 1941-yildan beri kuryerlik qilgandan söng, Aleksandr 1944-yilda Ryuye-syur-Luar şaharçasi yaqinida Pas-de-Boeuf Qarşilik körsatiş tarmoğını tuzdi: uning qömondonligi ostida taxminan 30 kişi bor edi — asosan nemis majburiy mehnat dasturlaridan qoçganlar va tor-mor etilgan guruhning tirik qolgan jangçilari, şuningdek, ikki uçuvçi — amerikalik va kanadalik. Ötryad diversiya qilar, ittifoqçilarning uçuvçilarini yaşirar, Normandiyaga qönişdan keyin esa bosqinçilar bilan janglarda qatnaşardi. «Gestapo ikki marta meni qidirib keldi va ikki marta men uning qölıdan qutulib qoldim», — deb eslagan edi u. 1944-yil sentyabrida Tur ozod qilinişida qatnaşgandan söng, u fransuz içki qöşinlari (FFI) sub-leytenant unvoni bilan uruşni yakunladi.

Faqat 2024-yilda qabul qilingan orden

Uruşdan keyin Aleksandr öqituvçi bölib işladi, jandarm eri bilan Fransiyaning dengiz ortidagi hududlarida yaşadi; eri 1960-yilda Martinikada halok böldi, 1981-yilda esa u yana turmuşga çıqdi. U Faxriy legion ordenini ikki marta rad etdi — faqat burçini bajarganini va başqalar loyiqroq deb hisoblab — va faqat 2024-yilda rozi böldi. «Bu katta quvonç va katta şaraf. Men juda faxrlanaman — hatto ölimimga faqat haftalar yoki oylar qolgan bölsa ham», — dedi u orden topşiriliş paytida. BBC Qarşilik körsatiş harakatining başqa faxriylari haqidagi materiallarida — 80 yillik sukutni buzgan fitnaçi Daniel Kordie va gestapodan qoçiş haqidagi materiallarda — bosqinçilikka qarşi kuraş qatnaşçilari avlodi deyarli ketib qolgani, Aleksandrning vafoti esa bunday guvohlar qançalik kam qolganini yana bir bor körsatgani ta'kidlangan edi.

Rasm manbasi, Site Pôle Jean Moulin