Asosiy ma’lumotlar
- Qatar baş vaziri Parijda G7 doirasida Fransiya, Buyuk Britaniya, Germaniya, Italiya va Saudiya Arabistoni taşqi işlar vazirlari bilan rejasiz uçraşuv ö‘tkazdi
- Tramp Qatar baş vaziri bilan uçraşgandan söng Eronga qarşi harbiy harakatlarning qayta başlanişini «juda ehtimolsiz» deb atadi, ammo AQŞ «tayyor holatda» qolişini aytdi
- Eronning Hormuz bö‘ğozini blokada qilişi energiya narxlarini oşirib, Yevropada ijtimoiy noroziliklarga sabab bö‘ldi; Livanda Unifil missiyasini almaştiriş masalasi ham muhokama qilindi
Parijga rejasiz taşrif
Qatar baş vaziri va taşqi işlar vaziri şayx Muhammad bin Abdulrahman şeşanba kuni Parijda rejasiz töxtaş qildi va G7ning ikki kunlik uçraşuvi doirasida Yevropa hamda Saudiya Arabistondagi hamkorlari bilan muzokaralar olib bordi. The National ma’lumotiga kö‘ra, bu taşrif G7 kuzatuvçilari tomonidan Eron va AQŞ örtasidagi uruşga diplomatik yeçim topilişi mumkinligining belgisi sifatida qabul qilindi. Uçraşuv bir soatdan kam davom etdi va Fransiya taşqi işlar vaziri Jan-Noel Barro raisligida, Germaniya, Buyuk Britaniya, Italiya va Saudiya Arabistoni taşqi işlar vazirlari iştirokida ö‘tdi; «xavfsizlik va iqtisodiyot sohasidagi inqirozning ham mintaqa, ham xalqaro hamjamiyat uçun oqibatlari» muhokama qilindi, dedi fransuz diplomatik manbalari.
Tramp nima dedi va nima noaniq qoldi
Şayx Muhammad ö‘zining Vaşingtonda AQŞ prezidenti Donald Tramp bilan olib borgan muzokaralari haqida yiğilganlarga ma’lumot berdi — bu ö‘tgan hafta bö‘lib ö‘tgan va Tramp Eron bilan uruşda ayblagan oraliq saylovlarda Respublikaçilar partiyasi yirik yöqotişlarga uçraganidan keyingi ularning birinşi şaxsiy uçraşuvi edi. Qatar Eron va AQŞ örtasidagi asosiy vositaçi hisoblanadi. Duşanba kuni Qatar baş vaziri bilan uçraşgandan söng Tramp şunday dedi: Eronga qarşi harbiy harakatlarning qayta başlanişi hozirça «juda ehtimolsiz», ammo agar Yaqin Şarqdagi vaziyat ö‘zgarsa, Vaşington «tayyor holatda» qolişi haqida ogohlantirdi. The National ma’lumotiga kö‘ra, xorijdagi harbiy kampaniyalar tarafdori bö‘lgan Pentagon rahbari Pit Hegsetning pozitsiyasi prezident oxir-oqibat qaysi yölni tanlaşini noaniq qoldirmoqda.
Iqtisodiy oqibatlar va hal etilmagan masalalar
Yevropa davlatlari vositaçilikka bevosita aralaşmaydi, biroq naşr ma’lumotiga kö‘ra, Eronning Hormuz bö‘ğozini blokada qilişi bilvosita qit’adagi yuqori energiya narxlari tufayli ijtimoiy norozilik namoyişlariga sabab bö‘ldi. Fransiya va Buyuk Britaniya bö‘ğoz xavfsizligini xalqaro dengiz missiyasi orqali qö‘llab-quvvatlaşni taklif qildi, biroq bu AQŞ va Eron diplomatik kelişuvga erişgandan keyingina amalga oşirilişi kerak. Tramp Eronning yadro dasturi bö‘yiça — 28-fevralda uruş başlanişining asosiy sabablaridan biri bö‘lgan masalada — diplomatik yeçim izlaşi yoki izlamasligi noaniq qolmoqda. Kuzatuvçilar bahosiga kö‘ra, ikkala tomon ham imtiyozlarga borişi kerak: Vaşington Tehrondan sanksiyalar bekor qilinişidan oldin yadro materiallaridan voz keçişni talab qilmoqda, biroq Tehron bunga niyati yöqligini aytmoqda.
Livan kun tartibida
Parijda Qatar bilan muzokaralarning alohida mavzusi janubiy Livandagi vaziyat bö‘ldi, u yerda Isroil va Eron qö‘llab-quvvatlaydigan «Hizbulloh» örtasidagi janglar davom etmoqda. Qariyb beş ö‘n yillik faoliyat yuritayotgan BMTning Unifil missiyasi ö‘tgan yili AQŞ uning mandati muddatini uzaytirişga veto qö‘ygani uçun 31-dekabrda mamlakatni tark etadi va kö‘plar xavfsizlik bö‘şliği yuzaga kelişidan xavotirda. Fransiya va Italiya harbiy komponentga ega kö‘p millatli missiya yaratiş bö‘yiça sa’y-harakatlarga rahbarlik qilmoqda, biroq AQŞ uni tez orada ma’qullaşga şoşilmayapti. G7 iştirokçisi sifatida Parijda bö‘lgan davlat kotibi Marko Rubio duşanba kuni keçqurun şunday dedi: «Bu albatta harbiy missiya bö‘lişi şart emas. Bu fuqarolik missiyasi ham bö‘lişi mumkin», degan ekan, va bu masalaning «nozik» qolganini, ham livanliklar, ham isroilliklarning roziligini talab qilişini qö‘şdi.
