NATOning sobiq rahbari Rasmussen: Yevropa Ukraina böyiça muzokaralarda örin «söraşni» töxtatişi kerak

Abu-Dabidagi muzokaralar — Yevropa asosiy stol öldida bölmagan holda

Rossiya, Ukraina va Amerika muzokaraçilari seşanba va çorşanba kunlari Abu-Dabida Rossiyaning Ukrainaga töliq miqyosdagi bosqinini tugatiş masalasini muhokama qiliş uçun uçraşmoqda. AQŞ prezidenti Donald Trampning maslahatçisi Jared Kuşner ötgan hafta «Yevropaning yangi xavfsizlik arxitekturasi» muzokaralarning asosiy yönalişlaridan biriga aylanişini aytgan edi; rossiyalik rasmiy şaxslar ham xuddi şunday iborani işlatib, Yevropadagi NATO mavjudligini qisqartirişni talab qilmoqda. Yevropa Ittifoqi, NATO, Buyuk Britaniya, Germaniya, Italiya va Fransiyadan bölgan yuqori darajadagi vakillar ham BAAga yetib keladi, biroq alohida muzokaralar uçun: asosiy uç tomonlama uçraşuvda ular qatnaşmaydi. Ularning borişi — Euronewstaʼkidlaganidek — natijasi qitʼa xavfsizligini butunlay özgartirib yuborişi mumkin bölgan muzokaralarda Yevropaning ovozi bölişga intilişini aks ettiradi.

Rasmussen: «Yevropa stol öldida örin söraşni sörayotganini töxtatişi kerak»

NATOning sobiq boş kotibi (2009–2014) va Daniya boş vaziri (2001–2009) Anders Fog Rasmussen Euronews’ga bergan intervyusida Yevropa zaif mavqeda ekanini aytdi: «Yevropa stol öldida örin sörap yuribdi. Özingizni alda olmaysiz — stolga iltijo emas, aktivlar ölib keliş kerak, va men Yevropa endi uyğonadi deb umid qilaman». Uning sözlariga köra, Tramp «Moskvani tanladi» va Putinning tarafini öldi; agar yevropaliklar uyğonmasa, ular «uyqu holatida Yevropa qitʼasida doimiy uruşga qadam qöyadilar». NATO bugungi kundagidek — Amerika kontingenti qisqarişi, Trampning alyansdan çiqiş haqidagi tahdidlari va Grenlandiya bahslari fonida — heç qaçon bunday bölinganmi deb söralganda, Rasmussen: «Heç qaçon», deb javob berdi va avvalroq «amerikalik ittifoqçiga işonç qiliş mumkin edi» deb qöşdi.

Yevropa içidagi böliniş: Putin bilan qöngiroq va Şarqiy Yevropa pozitsiyasi

Rasmussen yagona yevropa pozitsiyasining zaifligini yaqinda sodir bölgan voqea misolida körsatdi: Vladimir Putin bilan 90 daqiqalik telefon suhbatiNorvegiya boş vaziri Jonas Gahr Store va Finlandiya prezidenti Alexander Stubb taşabbusi bilan ötkazilgan bölib, Daniya boş vaziri Mette Frederiksenning tanqidiga sabab böldi. U bu «mustaqil taşabbus»ga «juda şubha bilan» qarayotganini, çunki u «bizning heç kimimiz bilan kelişib ölinmaganini» aytdi. Rasmussen Rossiya bilan muzokaralarni «yaxşi iş» deb atadi, biroq bunday taşabbuslar muvofiqlaştirilişi kerakligini taʼkidladi va Yevropa «neytral vositaçi böla olmaydi — biz ukrainaliklar tomonida bölamiz», dedi. Polşa taşqi işlar vaziri Radoslaw Sikorski öz navbatida Şarqiy Yevropa mamlakatlari muzokaralarda ovozga ega bölişi kerakligini taʼkidlaydi: «Biz xohlamaydigan oxirgi narsa — Ğarbiy Yevropaning şarqiy yevropaliklarning boşidan ötib Rossiya bilan kelişuvga erişişi». 2004-yilda NATO va Yevropa Ittifoqiga aʼzo bölgan Boltiqböyi mamlakatlari manfaatlari hisobga ölinişi kerakmi degan savolga Rasmussen: «Biz şarqiy yevropaliklarni tinglaşimiz kerak edi», deb javob berdi.

Patriot va NASAMS böyiça keçikişlar

Muzokaralardan taşqari, Rasmussen Vaşingtonning Ukrainaga Amerika zenit raketa tizimlarini yetkazib berişni tasdiqlaşdagi keçikişlarini ham tanqid qildi. Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy oktyabr oyining oxirida Patriot va NASAMS yetkazib berişlarining tasdiqlanişini deyarli bir oy kutayotganini xabar qilgan edi. Keçikişlar Ukrainaning Rossiya ballistik raketalari va Kievni davom etib kelayotgan boşqa havo hujumlaridan himoyalaniş qobiliyati haqida xavotirlarni kuçaytirmoqda. Rasmussen bu keçikişni Ukraina mudofaasi uçun «zararli» deb atadi va qöşimça qildi: «Amerikaliklar vaʼda qilganini yetkazib bermagani meni şunçalik xafa qildi. Sabablarini taxmin qilmayman, lekin bu Yevropaning öz oyoğida turiş zaruratini yana bir bor körsatib beradi». Uning sözlariga köra, Yevropada qarorlar «Oq uyda kim yaşaşidan qatʼi nazar» qabul qilinişi kerak.