Fitsa Mersning YI byudjeti böyiça ultimatumini şantaj deb atadi va Ukraina uçun «bir sent ham» ajratmaslikka va’da berdi

Mersning ultimatumi va Fitsuning javobi

Germaniya kansleri Fridrix Mers Yevropa Kengaşi raisi Antoniu Koştaga yuborgan maktubida Ukrainaga yangi yordam körsatilişini — «zarur oldindan şart» deb atadi, bu esa 2028–2034-yillarga möljallangan keyingi uzoq muddatli YI byudjetini tasdiqlaş bilan boğliq. Ikkala masala ham yagona ovoz talab qiladi va şu tariqa Berlin ikki bahsli muzokara paketini bir-biriga boğladi. Maktubni slovak telekanali STVR va euronews naşr etdi.

Bratislava va Praganing munosabati

Slovakiya boş vaziri Robert Fitsa Bratislavada sözga çiqib, slovak va çex hukumatlarining qöşma yiğilişi oldidafederal kanslerning harakatlarini «öziga xos şantaj» deb atadi va buni rad etişini bildirdi. U Slovakiyada Germaniya kabi veto huquqi borligini, suveren davlat sifatida öz fikri mavjudligini eslatdi. Keyinçalik çex boş vaziri Andrey Babiş bilan bölgan qöşma matbuot anjumanida Fitsa Slovakiya manfaatlari haqida gap ketganda Mers nimadir aytişi unga «mutlaqo farq qilmasligini» qöşib aytdi: Ukrainaga kredit yoki sovğa uçun «bir sent ham» muhokama qilinayotgan 70 million yevrodan Bratislava ajratmaydi. Fitsaning sözlariga köra, Babiş Yevropa Ittifoqini mojaroni hal qiliş böyiça muzokaralarda faolroq qatnaşişga çaqirib, «bizning örnimizga amerikaliklar muzokara olib borişi qabul qilinişi mumkin emas» deb ta’kidladi.

Kim va qança: bahs raqamlari

Kelişmovçilik predmeti — 2027-yilda Ukraina byudjetining moliyaviy defitsiti bölib, u taxminan 70 million yevroga baholanmoqda. Yevropa Ittifoqi taxminan 45 million yevroni — summaning uçdan ikki qismini — hozirça aniqlanmagan vosita orqali qoplaşni niyat qilmoqda; euronews ma’lumotlariga köra, asosiy variant sifatida qöşma qarzning yangi emissiyasikörilmoqda. Yangi mablağlar allaqaçon kelişilgan 90 million yevrolik kredit ustidan qöşimça bölardi, undan Slovakiya, Çexiya va Vengriya ilgari istisno olişga erişgan edi. Babiş esa taklif etilayotgan YI byudjetida Ukraina uçun allaqaçon 100 million yevro nazarda tutilganini, biroq bu mablağlar faqat 2028-yildan boşlab mavjud bölişini, defitsit esa kelgusi yiliayoq yuzaga kelişini qayd etdi.

Budapeşt va Sofiyaning pozitsiyalari

Byudjetni Ukrainaga yordam bilan boğlaşga boşqa davlatlar ham qarşi çiqdi. Vengriya boş vaziri Peter Madayar — maktub e’lon qilinganidan bir kun ötib Mers tomonidan Berlinda qabul qilingan — buni şantaj deb hisoblamasligini, biroq bunday yondaşuv «har doim ham yaxşi xabar olib kelmasligini» aytdi: Vengriya ösib borayotgan defitsitga qarşi kuraş tufayli YI darajasida yangi qarz olişga qodir emas, biroq byudjet böyiça yeçim topilişiga işonçi komil. Bolgariya boş vaziri Rumen Radev Varnada ham yuqori defitsitni mamlakatni kelgusi kredit liniyalaridan ozod qiliş asosi sifatida keltirib, Bolgariya qöllab-quvvatlaşni energiya oqimlari kabi boşqa yöllar orqali davom ettirişini va Kengaş qarorlarini tösqinlik qilmasligini qöşdi.

YI içidagi böliniş va yaqin sammit

Mojarro keyingi byudjet tuzilmasi böyiça kengroq bahs ustiga yiqilmoqda. Slovakiya, Çexiya, Vengriya va Bolgariya uyğunlik va qişloq xöjaligi jamğarmalarini himoya qiluvçi 17 davlatdan iborat «Uyğunlik döstlari» guruhiga kiradi, «tejamkor» davlatlar — ular orasida Germaniya kabi Ukrainaga yordam körsatuvçi eng yirik donorlar — barça yönalişlar böyiça qisqartirişlarni talab qilmoqda; euronews ta’kidlaganidek, ular bu tört davlat uyğunlik jamğarmalarida qat’iy turib, ayni paytda Kiyevni qöllab-quvvatlaşdan voz keçişni xohlaganidan norozidir. Mersning özi Madayar bilan uçraşuvdan söng Ukrainaga yordamni adolatliroq taqsimlaş va uni «töliq YI byudjetiga kiritiş» kerakligini bildirdi. Ukraina byudjetidagi moliyaviy defitsitni YI rahbarlari 12–13-noyabr kunlari Dublinada bölib ötadigan norasmiy sammitda muhokama qiladilar.