Abu-Dabidagi muzokaralar: hududlar böyiça «moslaşuvçanlik» haqida xabarlar va xavfsizlik kafolatlari muhokamasi

Abu-Dabidagi muzokaralarning yangi bosqiçi

Seşanba kuni Abu-Dabida uruşni töxtatişga qaratilgan muzokaralarning yangi bosqiçi boşlandi. Amerikalik ommaviy axborot vositalarining yuqori darajali amerikalik amaldorga tayanib xabar berişiça, Ukraina va Rossiya bahsli hududlar masalasida norasmiy ravişda «biroz moslaşuvçanlik» körsatgan. Amaldor tafsilotlarni keltirmadi, biroq hududiy nizolarni uruşdan keyingi xavfsizlik mexanizmlari töğrisidagi kelişuvsiz hal qilib bölmaydigani haqida ogohlantirdi: «Ular Donetsk masalasini va hududiy masalani uruşdan keyingi xavfsizlik arxitekturasi qanday bölişini bilmasdan turib hal qilmaydilar». Buni euronews yozadi.

Tomonlarning pozitsiyalari va uçraşuv formati

Moskva Kiyevdan Qrim va tört viloyat — Donetsk, Lugansk, Zaporijya va Xerson viloyatlari ustidan rus nazoratini tan olişini hamda tört mintaqaning barçasidan, hatto Rossiya heç qaçon egallamagan hududlardan ham qöşinlarini olib çiqişini talab qilmoqda. Kiyev bu talablarni rad etadi. Muzokaralardan oldin Vladimir Zelenskiy ukrainalik delegatsiya Abu-Dabida keskinlikni kamaytiriş qadamlarini taklif qilişini va Ukraina, Rossiya va AQŞ rahbarlarining uç tomonlama uçraşuvi töğrisida kelişuvga erişişga intilişini, «bu uruşni adolatli va haqiqiy tarzda tugatiş uçun» deb aytdi.

Yevropa maslahatlari va Kiyevning kun tartibi

Muzokaralar ukrainalik, amerikalik va yevropalik vakillar uçraşuvi bilan boşlandi; bu uçraşuv fevraldan beri ilk bor ötkazilayotgan Kiyev, Moskva va Vaşington iştirokidagi uç tomonlama muzokaralardan oldin bölib ötdi. Ukrainaning boş muzokaraçisi Rustem Omerov dastlabki uçraşuvda Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Italiya, NATO va Yevropa komissiyasi vakillari, şuningdek, AQŞning maxsus elçilari Stiv Vitkoff va Jared Kuşnerning iştirok etganini ma'lum qildi. «Keyingi muzokaralar bosqiçidan oldin pozitsiyalarimizni kelişib, qadamlarimizni muvofiqlaştiramiz», — dedi Omerov. U Ukraina uçun ustuvor vazifalar sifatida jangovor harakatlarni töxtatiş, uruşdan keyingi xavfsizlik kafolatlari, iqtisodiy tiklaniş va gumanitar çora-tadbirlarni atadi.

Muhokama qilinayotgan xavfsizlik sxemalari

Amerikalik ommaviy axborot vositalari ma'lumotlariga köra, Vaşington va Moskva Ukraina uçun NATOning 4 va 5-moddalariga — mos ravişda tahdidlar böyiça maslahatlaşuvlar va jamoaviy mudofaa haqidagi qoidalariga öxşaş xavfsizlik kafolatlarini muhokama qilgan. Xabar qilinişiça, amaldor, şuningdek, 2022-yildan beri töxtatib turilgan Rossiya–NATO Kengaşi faoliyatini qayta tiklaş va öt oçiş buzilişi holatida Moskvaga qarşi sanksiyalarni qayta joriy etiş imkonini beruvçi «snapback» mexanizmi masalasini kötargan. Yevropa rahbarlari esa AQŞ boşçiligidagi jarayonda ança muhim rol öynaşga intilmoqda: «Uruşni tugatiş uçun Yevropa stol atrofida ötirişi kerak», — dedi, xabar qilinişiça, yuqori darajali amerikalik amaldor.

Kontekst va ehtiyotkor kutişlar

Diplomatik sa'y-harakatlar bilan bir vaqtda Ukraina infratuzilmasiga hujumlar davom etmoqda. Duşanba kuni keçqurun sözlagan murojaatida Zelenskiy Moskva köpriklarga va energiya tizimiga zarbalar berayotgani, Ukrainani Daryo böylab bölib taşlaşga intilayotgani haqida ogohlantirdi. Vaşington esa zudlik bilan yoriliş kutişidan ogohlantirdi: maxsus elçi Jared Kuşner muzokaralar «muzokaralarning keyingi bosqiçiga ötiş uçun turtki berişga» yordam berişi mumkinligini aytdi va mojaroni «ğoyat qiyin va murakkab» deb atadi. Bundan oldin Tramp Ukraina uruşdan çiqib ketişi mumkinligini taxmin qilgan edi «biroz boşqaça körinişda», qanday hududiy özgarişlarni nazarda tutayotganini aytmagan.