Asosiy ma’lumotlar

  • 1-noyabrda rezervlar — 63,63 mlrd dollar, oktabrda minus 2,96 mlrd; ikki oyda kamayiş 8,51 mlrd dollar (~11,8 foiz)
  • Oltinning fizik hajmi ~7,5 tonnaga ösib, ~453,5 tonnaga yetdi — 2013-yildan beri statistika rekordi
  • Rezervlarning valyuta qismi 921 mln dollarga kamayib, 5,01 mlrd dollarga tuşdi — maʼlumot eʼlon qilina boşlanganidan beri minimum

Rezervlar ikkinçi oy ketma-ket kamaymoqda

1-noyabr holatiga köra Özbekistonning xalqaro rezervlari 63,63 mlrd dollarni taşkil etdi; oktabr oyida ular 2,96 mlrd dollar yoki 4,5 foizga kamaydi, bu Markaziy bank maʼlumotlaridankelib çiqadi. Bu ketma-ket ikkinçi oy kamayişi: sentabrda rezervlar 5,55 mlrd dollarga — 72,13 mlrddan 66,59 mlrd dollargaça kamaygan edi. Şu tariqa, ikki oyda jami kamayiş 8,51 mlrd dollarga, yaʼni deyarli 11,8 foizga yetdi. Gazeta.uzbaholaşiça, hozirgi daraja 2023-yil dekabridagi — rezervlar 61,2 mlrd dollarni taşkil etgan vaqtdagi — eng past körsatkiçdir.

Oltin narxlari — pasayişning asosiy omili

Oktabrdagi kamayişning asosiy sababi oltinning jahon narxlarining pasayişi böldi. MB maʼlumotlariga köra, troya unsiyasi 4188,75 dollardan 3981,10 dollargaça — 207,65 dollar yoki deyarli 5 foizga arzonlaşdi; narx pasayişining umumiy taʼsiri taxminan 3 mlrd dollarga baholanadi. MB omborlaridagi oltin qiymati 2,04 mlrd dollarga — 60,09 mlrddan 58,04 mlrd dollargaça kamaydi: salbiy qayta baholaş fizik hajm ösişi bilan qisman qoplanildi. World Gold Council öz bençmarkiga köra oktabrdagi pasayişni yanada kattaroq — 6,3 foizga, unsiyasi 3913 dollargaça deb baholaydi. Analitiklar bu pasayişni AQŞ FRBning foiz siyosati böyiça kutişlarning qayta körib çiqilişi, spekulyativ pozitsiyalarning qisqarişi va kapitalning aksiyalar hamda qimmatbaho metallardan obligatsiyalarga vaqtinçalik oqişi bilan boğlaydi; ayni paytda oltin ETFlari oktabrda taxminan 3 mlrd dollar — 19 tonna metallga teng sof kiriş oldi.

Oltin zaxirasi — rekord, valyuta qismi — minimum

Paradoksal tarzda rezervlardagi oltinning fizik hajmi oktabrda 240 ming troya unsiyaga (taxminan 7,5 tonnaga) — 14,34 mln unsiyadan 14,58 mln unsiyaga, yaʼni taxminan 453,5 tonnagaça ösdi. Bu 2013-yilda statistika yuritila boşlanganidan beri mutlaqo rekord; oldingi maksimum 1-oktabrda qayd etilgan edi — taxminan 446 tonna. Ösiş ketma-ket uçinçi oy davom etmoqda: sentabrda zaxira taxminan 7,2 tonnaga, avgustda 8 tonnaga ortdi. Valyuta aktivlarining kuçliroq qisqarişi fonida rezervlarda oltin uluşi 90,2 foizdan 91,2 foizga kötarildi. Valyuta qismi aksinça 5,01 mlrd dollargaça pasaydi (oyiga minus 921 mln dollar yoki 15,5 foiz) — bu 2013-yildan beri bunday statistika eʼlon qilingan butun davr uçun eng past körsatkiç. Eng sezilarli qisqariş qimmatli qoğozlar portfelida böldi: 543,2 mln dollar yoki 32,1 foizga, 1,15 mlrd dollargaça, ikki oyda esa 617 mln dollardan köproqqa kamaydi. MB ilgari oltinning yuqori uluşini aktivlarni boşqarişga konservativ yondaşuv bilan izohlagan va qimmatbaho metallar narxining tebranişiga boğliqlikni kamaytiriş uçun rezervlarni asta-sekin diversifikatsiya qilmoqda.

Yillik dinamika ijobiy qolmoqda

Ikki oylik pasayişga qaramay, yil boşidan beri rezervlar atigi 2,69 mlrd dollarga — 66,31 mlrddan 63,63 mlrd dollargaça kamaydi va 2025-yil 1-noyabrdagi darajadan taxminan 4,29 mlrd dollar yuqori qolmoqda. Alohida Spot.uz Statkom maʼlumotlariga tayanib, sentabrda Özbekiston oltin eksportini baribir tiklay olmaganini qayd etadi: töqqiz oyda yetkazib berişlar 3,5 baravar kamayib, 2,8 mlrd dollarni taşkil etdi. Xalqaro rezervlar mamlakat moliyaviy barqarorligi vositasi bölib xizmat qiladi — ular taşqi majburiyatlarni bajariş, zarur hollarda valyuta bozorini qöllab-quvvatlaş va taşqi zarbalar davrlarida hayotiy ahamiyatga ega importni moliyalaştiriş uçun işlatiladi.