Jensen Huang işi: gumon qilinayotgan razvedkaçi bilan aloqani iqror etişi Nvidiani zarba ostiga qöydi

Iqror va tekşiruv

Nvidia boş direktori Jensen Huang, Amerika razvedka idoralari Xitoy razvedkasi agenti deb hisoblagan ayol bilan aloqasini iqror etdi. Buni ilk bor Financial Times xabar qildi: söz Alisa X. haqida bormoqda — bu Singapurning Megaspeed kompaniyasi, yaʼni Nvidia mijozining yuqori darajali menejeri bölib, u eksport nazoratini çetlab ötiş va Nvidianing eng ilğor çiplarini Xitoyga öğirişga urinişlarda gumon qilinadi. FT maʼlumotlariga köra, AQŞ hukumati va razvedka hamjamiyati u Xitoy Davlat xavfsizlik vazirligi tomonidan işga jalb etilgan deb hisoblaydi. Amaldorlar bu daʼvolar böyiça memorandumni may oyida Donald Trumpning Si Szinpin bilan sammitga Pekinga taşrifi oldidan tayyorlagan. Tafsilotlarni Deutsçe Welle.

Kompaniya va Oq uy reaksiyasi

Nvidia tekşiruvni boşladi; uni direktorlar kengaşining mustaqil aʼzolari va taşqi yuridik firma olib bormoqda. Yakşanba kuni eʼlon qilingan bayonotda kompaniya Huang «xorijiy razvedka operatsiyasining nişoniga aylanganini» aytib, şuni taʼkidladi: «Kengaş milliy xavfsizlik yoki Nvidia sirlari buzilgan deb hisoblaş uçun asos yöqligini bildiradi, biroq tekşiruv mavjud barça maʼlumotlarni örganadi». Kompaniya aksiyalari duşanba kuni savdo boşlanişida tuşib ketdi. Amerika razvedkaçilari bu daʼvolarni oçiq izohlamadi, biroq Huang bilan yaqin munosabatlarni saqlab kelayotgan Trump uning tomonida turdi: «U eʼtiborga loyiq inson... men şunçaki u yaxşi inson deb bilaman, lekin nima sodir bölayotganini heç qaçon bilib bölmaydi. Umid qilamanki, hammasi joyida».

Bu Nvidia uçun nimani anglatadi

Obrö zarbasi aynan Huangga tegdi, kompaniyaning texnologik bazasiga emas. Osiyo texnojurnalisti Tim Kulpan DWga bergan izohida Nvidia «baribir ajoyib çiplar işlab çiqarişda davom etadi» va ularni millionlab mijozlarga sotadi, ammo Huangning şaxsiy obrösi endi ança kam vazn oladi, bu esa uzoq muddatda kompaniyaning korporativ manfaatlariga taʼsir qiladi, deb qayd etdi. Analitik Riçard Windsor muammoni keskinroq köradi: kompaniya ön yillar davomida Huang atrofida qurilgan, muhim qarorlarni u şaxsan qabul qilgan va yaqqol voris yöq — «bölib turibdi, bozor kompaniyani uning kult asosçisi va boş direktoriga qançalik boğliq deb hisoblaşini yaqinda bilib olamiz». Biroq Windsor Huang bu «jiddiy sinovdan» ötadi kutişini bildirib, Xitoyning sunʼiy intellekti Nvidia texnologiyalari yoki noqonuniy olib kelingan çiplardan sezilarli daromad olganiga şubha bildiradi; buning uçun u Pekingning yarimötkazgiç işlab çiqarişdagi öz ambitsiyalariga va kompaniyalarga mahalliy çiplarni sotib oliş talabiga işora qiladi.

Kontekst: çiplar, Xitoy va eksport nazorati

Nvidia va Huangning xitoylik mijozlarga munosabati amerikalik razvedkaçilarni uzoq vaqtdan beri bezovta qilgan. Huang Trumpni çiplarni Xitoyga sotişdagi çeklovlarni yumşatişga köp marta işontirib, xitoyliklarning Nvidiaga boğliqligi Huawei va boşqa raqobatçilarning AQŞni quvib yetişiga tösqinlik qiladi, deb taʼkidlagan. 2025-yilgi eksport nazorati böyiça kelişuv sotişlarni keskin çeklab qöydi, biroq Trump keyinçalik davlatning daromad uluşi evaziga Xitoyga eskiroq H200 çiplarini eksport qilişga ruxsat berdi. Ammo bitim Vaşingtondagi qatʼiy litsenziya tekşiruvlarida tortişib qoldi, Peking esa xitoylik kompaniyalarning talabiga qaramay, öz import çeklovlarini joriy etdi. Huangning dalilini köpçilik amerikalik razvedkaçilar rad etadi: ular eng ilğor çiplarga Xitoyning çeklanmagan kirişi mahalliy sunʼiy intellekt sektorini kuçaytirib, modellarning harbiy maqsadlarda qöllanişiga olib kelişidan qörqadi. Vaşingtonning bu romantik hikoyaga nisbatan asosiy qörquvi şundaki, Peking Nvidianing ilğor çiplar işlab çiqariş böyiça hayotiy ahamiyatga ega tijorat sirlarini olib bölgan bölişi mumkin.

Noqulay payt

Yangilik Nvidia uçun murakkab davrga töğri keldi — kompaniya sunʼiy intellekt uçun ilğor yarimötkazgiçlar işlab çiqarişda yetakçi bölib, 2025-yilning oktabrida 5 trillion dollarlik qiymatga ega dunyodagi birinçi kompaniyaga aylandi. Sönggi haftalarda 9 trillion dollarlik kapital xarajatlar bilan boğliq sunʼiy intellekt boykotining barqarorligiga şubhalar boykotga aloqador aksiyalarning keng kölamli sotuviga turtki berdi, AQŞdagi örtaça muddatli saylovlarda demokratlarning işonçli ğalabasi esa xavotirlarni kuçaytirdi — saylovçilar maʼlumot markazlari qurilişiga qarşi çiqmoqda.