Davlat imtiyozlari bilan yirik investitsiya loyihalari mahalliy elektrotexnikani sotib olişga majbur böladi

Mahalliy mahsulotga qöyiladigan talablarning kengaytirilişi

Prezident Şavkat Mirziyoyev 9-noyabr kuni Toşkent viloyatining Yuqoriçirçiq tumanidagi NURA Electric zavodida elektrotexnika sanoati vakillari, tadbirkorlar va investorlar bilan ötkazilgan uçraşuvda mahalliy işlab çiqaruvçilar mahsulotiga bölgan talabni rağbatlantiriş çora-tadbirlarini kengaytiriş haqida e'lon qildi. Buni Gazeta xabar qildi.

Investitsiya loyihalari uçun nima özgaradi

Hozirda mahalliy mahsulotdan majburiy foydalaniş böyiça talablar energetika sohasidagi davlat-xususiy şerikligi loyihalari uçun amal qiladi: mahalliy mahsulot uluşi kamida 25%, kabel mahsulotida esa 70% bölişi kerak. Bu talablar 10 million dollardan qimmat bölgan, soliq va boşqa imtiyozlar yoki davlatdan arzon resurslar oluvçi investitsiya loyihalariga ham tatbiq etilişi rejalaştirilgan. Şu tariqa, yangi şartlar nafaqat energetikadagi DXS loyihalariga, balki davlat imtiyozlariga ega boşqa yirik investitsiya loyihalariga ham ta'sir qiladi.

Davlat xaridlarini qayta körib çiqiş

Har yili davlat xaridlari doirasida mamlakatda 10 trillion sömlik elektrotexnika mahsuloti sotib olinadi. Prezident bu xaridlarga yondaşuvni qayta körib çiqiş haqida e'lon qildi. Ilgari tadbirkorlar davlat korxonalarining buyurtmalarini tört-beş alohida platforma orqali kuzatib borişga majbur bölgan — endi barça davlat buyurtmalari yagona platformada aks etadi. 2027-yil 1-yanvardan boşlab davlat xaridlarining uç yillik rejalari oldindan e'lon qilina boşlanadi, bu, reja böyiça, işlab çiqaruvçilarga talabni başorat qiliş, quvvatlarni kengaytiriş va investorlarni jalb qiliş imkonini beradi.

Faqat narx böyiça tanlaşdan voz keçiş

Yetkazib beruvçilarni faqat eng past narx böyiça tanlaş amaliyoti ham qayta körib çiqiladi. Yiğilişda 40 kVt quvvatli ikkita transformator böyiça nazorat xaridi misoli keltirildi: importdagi transformator mahalliydan 400 ming sömga arzon bölgan, ammo 10% köproq elektr energiyasi sarflagan va uning ta'mir xarajatlari foydalaniş muddati davomida tört barobar yuqori bölgan. Şu sababli davlat xaridlarida life-cycle cost yondaşuvi joriy etilmoqda — xarid narxidan taşqari elektr energiyasi, ta'mir, texnik xizmat va uskunadan foydalaniş xarajatlari ham hisobga olinadi.

Sentabr qarorlari konteksti

Sentabr oyida Mirziyoyev elektrotexnika sohasini rivojlantirişni tezlaştiriş böyiça çora-tadbirlarni allaqaçon körib çiqqan edi: işlab çiqariş hajmi 2018-yildagi 4,7 trillion sömdan 43,1 trillion sömgaça ösdi, eksport 1 milliard dollardan oşdi, mahsulot 65 davlatga yetkazib beriladi. Öşa paytida soha korxonalari uçun soliq va bojxona imtiyozlarini 2030-yilgaça uzaytiriş, 50 million dollardan ortiq investitsiya kiritayotgan xalqaro brendlarga imtiyozlar beriş hamda qayta tiklanadigan energetikaga urğu beriş taklif etilgan edi — umumiy quvvati 15 GVt bölgan quyoş va şamol stansiyalarining işga tuşirilişi yiliga taxminan 500 million dollarlik elektrotexnika buyurtmalari bozorini şakllantirişi kerak. 9-noyabrda e'lon qilingan yangiliklar aynan şu yönaliş — mahalliy mahsulotga içki talabni oşirişni rivojlantiradi.