Vaksinasiz Ebola: KDRdagi Bundibugyo isitmasi epidemiyasi 50 yildan keyin ham nima uçun töxtatilmagan

Tayyorlanişga ulgurmagan epidemiya

1976-yilda öşa paytdagi Zair hududidagi Ebola daryosi böyida yuz bergan birinçi ilmiy jihatdan qayd etilgan Ebola epidemiyasidan 50 yil ötgaç, Kongo Demokratik Respublikasi yirik epidemiya markazida yana qoldi. Bu safar patogen sifatida Orthoebolavirus turkumiga mansub, kamroq tarqalgan Bundibugyo virusi çiqdi. U birinçi marta 2007-yilda Ugandaning Bundibugyo şahridagi epidemiya paytida aniqlangan va 2012-yilda KDRda yana qayd etilgan edi. May oyidan buyon KDRda 10 000 dan ortiq holat röyxatga olingan, kasallik Keniya va Nigeriyada ham topilgan. Buni Deutsçe Welle yozadi.

Bundibugyöga qarşi vaksina nima uçun yöq

Dyusseldorf universitet kasalxonasining tropik tibbiyot mutaxassisi Torsten Feldt vaziyatni qöldan boy berilgan imkoniyat deb atadi: virus oldingi ikki epidemiya davomida ma’lum edi va, uning sözlariga köra, vaksina hamda davolaş usullarini işlab çiqiş uçun yetarli vaqt bor edi, biroq bundan foydalanilmadi, natijada vaqt joriy epidemiya davomida ham yöqotildi. Nemis infeksiya tadqiqotlari markazi (DZIF) xodimi Leonie Mayer vaksina va preklinik sinovlarni oldindan ötkaziş mumkin edi degan fikrga qöşiladi, biroq ta’kidlaydi: samaradorlikni faqat haqiqiy epidemiya davrida baholaş va tasdiqlaş mumkin.

Turli ştammlar va kamroq tajovuzkor virus muammosi

Ebola — bitta virus emas. Ma’lum xavfli ortoeboaviruslarga Ebola virusi (avvalgi nomi — zair), Sudan virusi va Bundibugyo virusi kiradi. Mavjud Ervebo vaksinasi zair variantiga qarşi işlab çiqilgan va litsenziyalangan, şuning uçun joriy epidemiya hududlari uçun uning ahamiyati çeklangan. Mayer har bir potensial patogenga qarşi vaksinalarni oldindan işlab çiqiş mumkin emasligini qayd etadi — mablağ yetişmasligi va ustuvorlik masalasi ta’sir körsatadi: köplab tadqiqotçilar Sudan virusining yangi epidemiyasi ehtimoli köproq deb hisoblagan va unga qarşi vaksina işlab çiqiş yanada oldinga siljigan.

Yangi tadqiqot nimani körsatdi

Mayer — yetakçi muallif yaqinda e'lon qilingan tadqiqotallaqaçon litsenziyalangan Ervebo vaksinasi Ebola boşqa turlariga qarşi immunitet javobini keltirib çiqara oladimi, degan savolni tekşirgan. DZIF jamoasi Bundibugyo virusiga, kamroq darajada Sudan virusiga qarşi kesişgan T-hujayrali javoblarni aniqladi. «Endi immunitet hujayralari, ehtimol, Bundibugyo virusini ham taniy oladi», — dedi Mayer, biroq bu ma’lumotlar immunitet javobi haqiqiy himoya beradimi yoki kasallikning faqat yengilroq keçişiga olib keladimi, degan savolga javob bermasligini ta’kidladi. Uning aytişiça, bu bilimlardagi muhim böşliq.

Ervebo nima uçun ommaviy qöllanilmaydi

Mayer dilemmani tuşuntiradi: samaraligi ma’lum bölmagan vaksinani qöllaş axloqiy jihatdan töğri kelmaydi, ommaviy qöllaşda esa uning samaradorligini aniqlaş imkonsiz bölib qoladi — holatlar sonining kamayişi boşqa çoralari bilan yoki epidemiya çöqqisidan ötib ketgani bilan izohlanişi mumkin edi. Bernhard Noxt institutining tropik kasalliklar mutaxassisi Jürgen May samaradorligi isbotlanmagan holda ommaviy emlaş soxta xavfsizlik hissi yaratişi, işonçni zaiflaştirişi va tadqiqotni imkonsiz qilişi mumkinligi haqida ogohlantiradi. Eng yomon holda, Mayer qayd etadi, odamlar keyinçalik samaraliroq vaksinalardan voz keçişi mumkin edi.

Diagnostika va tezkor javob beriş muammosi

Epidemiyani töxtatişga faqat tibbiy çeklovlar emas, balki qarama-qarşiliklar, qiyin ötadigan transport yönalişlari, tibbiyot muassasalariga hujumlar va kontaktlarni kuzatişdagi böşliqlar ham tösqinlik qilmoqda. Feldt Bundibugyöni aniqlaş endi muammo emasligini qayd etadi — çeklovçi omil köpinça diagnostikaning amaliy mavjudligi böladi: uzoq yoki qarama-qarşiliklar bilan qamrab olingan hududlarda namunalarni katta masofalarga taşiş kerak böladi. Nature jurnalining sönggi sonidagi maqola mualliflari şunga öxşaş xulosaga keladi: muammo köpinça holatlarni aniqlaşda emas, balki reaksiya tezligida — Ebolani topiş endi uni töxtatişdan osonroq.