Rosstatdagi ma’lumot oqibi: hakerlar Rossiyaning Ukraina bilan uruştdagi yöqotişlari haqidagi ma’lumotlarni e’lon qildi

Hakerlarning bayonoti va raqamlardagi farq

Kiberpartizany BY va Silent Crow haker guruhlari Rossiyaning Rosstat idorasiga keng kölamli siber hujum qilganini ma’lum qildi: ularning aytişiça, içki hujjatlar, demografik va iqtisodiy statistika, şuningdek, Ukrainaga qarşi uruştdagi yöqotişlar haqidagi ma’lumotlar bilan birga taxminan 23 terabayt ma’lumot ögğirlangan. Şu ma’lumotlar asosida guruhlar 2022-yil fevraldagi töliq miqyosli bosqinning başlanişidan buyon halok bölganlar soni böyiça öz hisob-kitoblarini amalga oşirdi. Kiberpartizany BY ma’lumotlariga köra, 2026-yil 27-avgust holatiga köra kamida 393 881 Rossiya fuqarosi halok bölgan; Silent Crow esa undan yuqori raqamni — 450 100 halok bölganni ataydi. Farq turli metodikalar bilan izohlanadi: Kiberpartizany BY sabab sifatida jangovar harakatlar yoki ularning oqibatlari körsatilgan ölimlarni hisobga olgan, Silent Crow esa qöşimça ravişda harbiy xizmatçilarning jangovar bölmagan yöqotişlari, terror akti sifatida belgilangan ölimlar hamda Rossiyada röyxatga olingan, ammo bosib olingan hududlarda yoki Ukrainada sababi aniqlanmagan holda vafot etgan şaxslarning ölimlarini ham kiritdi.

Raqamlar nima uçun muhim va ular avvalgi baholalar bilan qanday bögliq

Rossiya 2022-yil sentyabridan buyon jangovar yöqotişlar böyiça rasmiy statistikani e’lon qilmaydi, 2024-yildan başlab esa Rosstat ölim sabablari böyiça yillik ma’lumotlarni çop etişni töxtatdi, bu uruşning demografik oqibatlarini mustaqil baholaşni qiyinlaşitirdi. Soliştiriş uçun: 8-noyabr holatiga köra BBC News Russian Service va Mediazonaning qöşma bazasi, ya’ni halok bölgan Rossiya harbiylarining ism röyxati taxminan 286 000 ismni öz içiga olgan — röyxat esa oldindan töliq emas, ayniqsa uruşning sönggi oylari böyiça. Meduza va Mediazonaning meros reyestrlari ma’lumotlarini tahlil qilişga asoslangan qöşma tadqiqoti 2025-yil oxiriga kelib halok bölgan Rossiya harbiylari sonini taxminan 350 000 deb baholagan edi. Demak, hakerlarning baholari ilgari e’lon qilingan mustaqil tadqiqotlar bilan mos keladi, garçi bu hozirça har bir alohida raqamning aniqligini isbotlamaydi.

Haqiqiyligini tekşiriş va ma’lumotlarning çeklovlari

Meduza va Mediazona hakerlar e’lon qilgan ma’lumotlarga kiriş imkoniga ega bölganini va ularni tekşirişni başlaganini xabar qildi. Jurnalistlar nafaqat materiallarning haqiqiyligini, balki ularning töliqligini ham — xususan, ataylab soxtalaştiriş imkoniyatini istisno qilişni maqsad qilgan. Başqa çeklovlar ham bor: tibbiy hujjatlarda körsatilgan ölim sabablari har doim ham halokatning haqiqiy holatlarini aks ettirmaydi, Rosstatning içki bazalarida esa bedarak yöqolganlar haqida dolzarb ma’lumotlar mavjud emas — ularni vafot etgan deb e’lon qiliş uzoq vaqtdan keyingina mumkin bölişi mumkin. Şu sababli hatto davlat statistika idorasi ma’lumotlari ham harbiy yöqotişlarning yakuniy raqamini avtomatik ravişda bermaydi. Agar oqib kelgan ma’lumotlarning haqiqiyligi va töliqligi tasdiqlansa, bu materiallar Rossiya uçun uruşning demografik oqibatlari haqidagi eng yirik manbalardan biriga aylanişi mumkin.