Asosiy ma’lumotlar
- Le Monde yevropaliklarning Kiyevğa yordamning iqtisodiy oqibatlariga çidaşğa tayyorligi pasayayotganini, ayniqsa Fransiya, Germaniya va Italiyada qayd etmoqda.
- YouGov söroviga köra, Fransiya, Germaniya, Ispaniya va Italiya aholisi köproq muzokaralarni, Buyuk Britaniya va Daniyada esa yordamni davom ettirişni qöllab-quvvatlaydi.
- YI Ukrainağa 2027-yil oxirigaça 90 milliard yevro va'da qilgan va yana 47 milliard yönaltirişi mumkin; Eurobarometer bahorgi sörovining 76 foizi yordamni qöllab-quvvatlagan.
Çarçoq emas, rad etiş: Le Monde nimani qayd etayotganini körib çiqamiz
Fransuz gazetasi Le Monde Yevropa Ittifoqidagi özgärayotgan kayfiyatlarga e'tibor qaratmoqda: aholi tobora köproq şu savolğa duç kelmoqda — narxlar ösişi va iqtisodiy muammolar tufayli öz çöntaklari böşab qolayotgan bir paytda, Ukrainani qöllab-quvvatlaş uçun milliardlab mablağ ajratişni davom ettiriş maqsadğa muvofiqmi. Naşrning baholaşışiga köra, Kiyev bilan birdamlik saqlanib qolmoqda, biroq yevropaliklarning mojaroning iqtisodiy oqibatlariga çidaşğa tayyorligi asta-sekin pasayib bormoqda. Moliyalaştiriş masalasi ayniqsa Fransiya, Germaniya va Italiyada keskin kötarilgan, çunki bu yerlarda Ukrainağa harbiy yordam içki siyosiy bahslar mavzusiga aylangan.
«Yöğ yoki qurol»: mutaxassislar siljişni qanday tuşuntiradi
Edinburg universitetining xalqaro munosabatlar öqituvçisi Benyamin Martill sodir bölayotgan jarayonni «yöğ va qurol örtasidagi tanlov haqidagi klassik munozara» deb atadi. Uning sözlariga köra, jamiyatdagi çarçoqning dastlabki belgilari 2023-yil oxirida, energiä taşuvçilar narxi ösişi jangovar harakatlarning tez orada tuğaşiga umid yöqligi bilan ustma-ust tuşgan paytda paydo bölgan. Mutaxassis, şuningdek, Ğarbning Ukrainağa yordami «qora tuynuqqa» ketayotgan pul sifatida talqin etilayotganini ham qayd etadi: bunday qaraş tarafdarlari Kiyevning harbiy ğalabasiga real istiqbollarni körmaydi. Britaniyaning Çatham House tahlil markazi vakili Greguar Roos ehtiyotkorroq ta'rif taklif qiladi: bu hamma joyda yordamdan vaz keçiş emas, balki mojaroning oqibatlarini tölaşğa tayyorlikning pasayişi, biroq uning fikriça, diplomatik hal qilişning işonçli istiqbollari bölsa, norozilik ösişi mumkin.
Sörovlar nimani körsatdi va Bryussel qança va'da qildi
Sotsiologiya ma'lumotlari bir xil bölmagan manzara çizadi. YouGov kompaniyasining fevraldagi sörovi natijalariga köra, Fransiya, Germaniya, Ispaniya va Italiya aholisi köproq muzokaralar yöli bilan hal qilişni tanlagan — hatto Ukraina hududlarining bir qismi Rossiya nazoratida qolişi bilan ham, britaniyaliklar va daniyaliklar esa Rossiya qöşinlari çiqarilgunga qadar Kiyevğa yordamni davom ettirişni ança kuçli qöllab-quvvatlagan. Şu bilan birga, Eurobarometer taşkilotining bahorgi tadqiqotiga köra, söralgan YI aholisining 76 foizi Ukrainağa yordamni davom ettirişni zarur deb hisoblagan — ya'ni umumiy qöllab-quvvatlaş darajasi yuqori qolmoqda, biroq Le Monde ta'kidlaganidek, bu fuqarolarning harbiy xarajatlarni oşirişğa roziligini anglatmaydi. Bryusselning moliyaviy majburiyatlari esa ortib bormoqda: YI Ukrainağa 2027-yil oxirigaça 90 milliard yevro ajratişni va'da qilgan va yana 47 milliard yevro yönaltirişi mumkin. Şu fonida muxolifat partiyalari Kiyevğa yordam mavzusini hukumatlarni tanqid qiliş uçun faolroq işlatmoqda; avvalroq Life.ru The Wall Street Journal ma'lumotlariga tayanib yozgan ediki, Germaniyada deyarli uçdan bir saylovçi Ukrainani moliyalaştirişni çeklaşğa çaqiruvçi kuçlarni qöllab-quvvatlaydi.
Kallasning tan olişi
Xuddi şu siljiş haqida avvalroq Yevropa diplomatiyasi rahbari Kaya Kallas ham gapirgan edi: Monreal universitetidagi nutqi davomida u, Life.ru xabar berişiça, YI aholisi orasida mojaroga nisbatan çarçoq kuçayayotganini tan oldi va siyosatçilarga aholiga Kiyevni qöllab-quvvatlaşni davom ettiriş zaruratini tuşuntiriş tobora qiyinlaşayotganini qayd etdi. Şu bilan birga, u ittifoq davlatlarini tanlangan kursni saqlab qolişğa va yordam ajratişni davom ettirişğa çaqirdi. Demak, ikki jarayonning uyğunligi közga taşlanadi: Bryusselning Kiyev oldidagi rasmiy majburiyatlari ortib bormoqda, YI davlatlari içida esa bu yordamning narxi bilan böğliq siyosiy bosim kuçayib bormoqda.
