Türkiya texnologiyalar vaziri: sun'iy intellektga vakolatni topşiriş mumkin, mas'uliyatni — yöq

Mas'uliyatni algoritmga yuklab bölmaydi

Türkiya sanoat va texnologiyalar vaziri Mehmet Fatih Kacır sun'iy intellektni aniq hisobdorliksiz işga qöyiş mumkin emasligini, texnologik taraqqiyot esa inson mas'uliyati markazida qolişi kerakligini aytdi. Nutq şanba kuni TRT World Forumning «Sun'iy intellekt davrida mas'uliyatni başqariş» panelida sözlandi. «Biz sun'iy intellektga vakolatlarni topşirişimiz mumkin, ammo mas'uliyatni topşira olmaymiz», — dedi vazir va tobora avtonomlaşib borayotgan sun'iy intellekt tizimlari şaffoflik, xavfsizlik va hisobdorlik böyiça jiddiy savollarni keltirib çiqarayotganidan ogohlantirdi.

Xavflar va hisoblaş quvvatlarining töplanişi

Kacır nomiga qöygan xavflar qatorida algoritmik kamsitiş, kiberxavflar, dipfeyklar va hisoblaş resurslarining texnologiya kompaniyalarining kiçik bir guruh qöliga töplanişi bor. U raqamlarni keltirdi: 2025-yilda e'tiborga sazovor ilğor sun'iy intellekt modellarining 90 foizdan ortiği sanoat tomonidan işlab çiqilgan, uning bahölaşiça, atigi beş kompaniya jahon sun'iy intellekt hisoblaş quvvatlarining taxminan 70 foizini nazorat qiladi. Vazir insonni markazga qöygan, xavflarga asoslangan tartibga sölişga çaqirdi: odamlar uçun jiddiy oqibatlarga ega bölgan sun'iy intellekt ilovalari qat'iyroq kafolatlar va haqiqiy inson nazoratini ölişi kerak.

Türkiyaning 2026–2030-yillar rejasi

Kacır Türkiyaning öz maqsadlarini ham bayon etdi. 2026–2030-yillara möljallangan sun'iy intellekt böyiça harakatlar rejasi mamlakatni sun'iy intellekt texnologiyalari yetakçilari qatoriga ölib çiqişga qaratilgan. Unda 5 million fuqaroga sun'iy intellekt asoslarini ö'rgatiş, 10 ming yuqori malakali mutaxassis va 100 ming sun'iy intellekt sohasidagi professional tayyorlaş, şuningdek, tadqiqotçilar va tadbirkorlar uçun kamida 2 ming davlat ma'lumotlar töplamini öçiş nazarda tutilgan. 2030-yilga kelib Türkiya data-maydonlarining quvvatini kamida bitta gigavattga yetkaziş hamda data-maydonlar, bulutli hisoblaş va sun'iy intellekt infratuzilmasiga kamida 10 milliard dollar xususiy investitsiya jalb etişni maqsad qilgan. Vazirning aytişiça, texnologik mustaqillikni mustahkamlaydigan türk BILGE katta til modelining birinçi versiyasi tez orada işlab çiquvçilar uçun mavjud bö'ladi. Şuningdek, ustuvor tarmoqlarda «regulyator qumdonlari» hamda maxfiylik, kamsitiş va bölaçar xavfsizligi bilan şuğullanadigan Sun'iy intellekt etika kengaşi e'lon qilindi. Xalqaro rejada Kacır Türkiya sun'iy intellektni global başqarişda qatnaşişga tayyor platformalarni atadi: G20, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot taşkiloti, YUNESKO, Türkiy davlatlar taşkiloti va BMT.