Asosiy ma’lumotlar
- Musk yuklarni orbitaga yetkaziş xarajatini kilogramiga $100 dan kamga tuşirişga umid qilmoqda
- Starşip va Super Heavy uçiriş minorasi manipulyatorlari yordamida qaytariş bilan töliq qayta işlatiladigan qilinişi rejalaştirilgan
- SpaceX Starlink ötkazuvçanlik quvvatini ikki-uç yil içida 100 barobar oşirişni niyat qilmoqda
Maqsad — kilogrami $100
Amerikalik tadbirkor Elon Musk SpaceX kelajakda yuklarni orbitaga yetkaziş xarajatini kilogramiga $100 dan kamga tuşirişga umid qilayotganini aytdi. Buni u Nyu-Yorkdagi Baron Capital konferensiyasida investor Ron Baron bilan suhbatda aytib ötdi, deb xabar beradi Life.ru. Kompaniya bunga Starşip raketasini va Super Heavy tezlatgiçini töliq qayta işlatiş mumkin bölişi hisobiga erişmoqçi.
Falcon 9 nega yetib bormaydi
Musk hozirgi Falcon 9 raketasini uçiriş xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirganini, ammo uning konstruktsiyasi töliq qayta işlatişni taʼminlamasligini tuşuntirdi: uning bahölaşiça, raketa taxminan 80% qayta işlatişga yaroqli. Birinçi bosqiç Yerga qaytadi, kapsulaning yarmi paraşyutlarda tuşadi va u ham qayta işlatiladi, biroq yuqori bosqiç uçişdan keyin bir martalik bölib qolaveradi. Uning qiymatini Musk örta masofali yölovçi samolyoti narxi bilan söliştirdi. «Har bir parvozdan keyin örta masofali samolyotni taşlab yuboriş kerak bölsa, aviaqatnovlar bunday köp bölmasdi», — deb yozadi naşriyot uning sözlarini.
Starşip uçirişlarni qanday arzonlaştiradi
Qayta işlatiladigan bölişi ham kemaning özi, ham Super Heavy tezlatgiçi rejalaştirilgan. Uçişlar orasidagi vaqtni qisqartiriş uçun SpaceX qurilmalarni uçiriş minorasining mexanik manipulyatorlari yordamida qaytariş tizimini işlab çiqmoqda, kompaniyada ularni «çopsticks» (çoqstiks) deb ataydi: ular qaytayotgan tezlatgiç va kemanini uşlab, ularni uçiriş maydonçaga qayta örnatişi kerak. Muskning hisobiga köra, bunday sxema Super Heavyʼni taxminan soatiga bir marta, kelajakda esa köproq qayta uçiriş imkonini beradi. Şu bilan birga, u töliq qayta işlatiladigan tizimni yaratiş murakkab muhandislik vazifasi bölib qolayotganini tan öldi: kompaniya hali kemani uzoq taʼmirsiz kosmosdan qaytişga çidaşi kerak bölgan issiqlik himoyasi muammosini hal qilişi lozim.
Arzon uçirişlar nima uçun kerak va Starlink ahvoli qanday
Musk orbitaga çiqariş xarajatining pasayişini kosmik infratuzilma rivoji bilan ham böglaydi: arzonroq uçirişlar sunʼiy intellekt uçun hisoblaş quvvatlarini orbitaga joylaştirişni iqtisodiy jihatdan oqilona qilişi kerak. SpaceX Nvidia bilan birgalikda işlab çiqilgan kompyuterlar bilan birinçi StarMind sunʼiy yöldoşlarini 2027-yilning uçinçi çoragida orbitaga çiqarişni rejalaştirmoqda. Bundan taşqari, Musk SpaceX Starlink sunʼiy yöldoşlar tarmoğining umumiy ötkazuvçanlik quvvatini eng yaqin ikki-uç yil içida 100 barobar oşirişni rejalaştirayotganini aytdi — ön minglab yangi apparatlarni uçiriş hisobiga. Uning sözlariga köra, hozirda orbitada taxminan 11 ming Starlink sunʼiy yöldoşi bor, asosan ikkinçi avlod V2; tadbirkorning taʼkidlaşiça, avvalgi avlodlardan ön barobardan köproq ustun bölgan V3 versiyasini joylaştiriş allaqaçon boşlangan. Sentyabr oxirida SpaceX Starşip superoğir raketaviy tizimining 14-sinov parvozi çoğida birinçi 26 ta Starlink V3 apparatini orbitaga yubordi.
