Armanistonda tanlangan ta'qiblar: muxolifatçining hibsga olinişi va Bryusselning jimligi

Facebookdagi post uçun hibsga oliş

Oktyabr boşida Özbekistonda emas, Armanistonda muxolifat partiyasi «Adekvad» rahbari Artur Daniyelyan hibsga olindi. Sabab qilib boş vazir Nikol Paşinyanni va xavfsizlik xizmatlarini tanqid qilgan Facebookdagi e'lonlar körsatildi. Deutsçe Welle xabariga köra, ikki yil davomida hokimiyat bir neça muxolifat arbobiga ayblov qöydi va köpçilik hollarda asos sifatida ijtimoiy tarmoqlardagi faollik körsatilgan.

Nizoning mohiyati

Sabablardan biri asirlar almaşinuvi böldi: Paşinyan arman naşri Infocom'ga bergan intervyusida Armaniston qişloği Şaka'da yaşovçi 39 yoşli ayol va uning bolalariga hujum qilişda ayblanayotgan ozarbayjonlik askarni Ozarbayjonda uşlab turilgan armanlarga almaştirişni istisno qildi. Daniyelyan bunga javoban boş vazirni keskin tanqid qilib, uni «pastqam» deb atadi va fuqarolarni uyga qaytarişni xohlamaslikda aybladi. Hozir Bokuda 19 nafar arman, jumladan Toğli Qoraboğ de-fakto ma'muriyatining yuqori darajali sobiq mansabdorlariuşlangan. Bu uç ön yillikdan beri davom etayotgan nizoning oqibati: 2023-yilda Ozarbayjon hujumidan söng Boku mintaqa ustidan nazoratni qaytarib oldi va 100 000 dan ortiq arman qoçib ketişga majbur böldi.

«Siyosiy motivli» iş va boşqa holatlar

Ondan ortiq arman fuqarolik jamiyati taşkiloti «Adekvad» rahbariga qarşi ta'qibni qoralab, qöşma bayonotda bu işni «oydin holda qonunsiz, mutanosibsiz va siyosiy motivli» deb atadi hamda u «jazo xarakteriga ega bölib, jamiyatga boşqaça fikrlaşni bostirişga qaratilgan töğridan-töğri signal beradi» deb qayd etdi. Iyun oyidagi parlament saylovi oldidan Toğli Qoraboğdan köçgan faol Artur Osipyan ham hibsga olindi — bu Paşinyanning qoraboğ siyosati böyiça oğzaki janjaldan keyin böldi; unga mart oyidagi post uçun jamoat tartibini buziş, hukmron partiya kampaniyasiga tösqinlik qiliş va zöriqişga undaş ayblanmoqda. Freedom House'ning 2025-yilgi hisobotiga köra, zöriqişga undaş böyiça sud işlarining deyarli 95 foizi Paşinyan va uning tarafdorlariga tahdid qilgani da'vo qilingan holatlarga tegişli bölsa, hukmron partiya a'zolarining bayonotlari bunday tekşiruvdan ötkazilmagan. Yerevan demokratiya va xavfsizlik markazi 2026-yilgi saylovoldi davrida hokimiyatparast blogerlarning qoraboğ qoçqinlariga qarşi duşmanlik ruhidagi nutqlarini qayd etgan, ammo huquqni muhofaza qiluvçi organlar asosan iş qözğatmagan.

YI nega jim

Yerevandagi kuzatuvçilar qayd etadiki, Armanistonning YI bilan yaqinlaşiş kursigaqaramay, Bryussel muxolifat ovozlarini bostirişga aniq javob bermadi. Siyosatşunos Tigran Grigoryan buni pragmatik geopolitik yondaşuv bilan izohlaydi: Gruziyadagi vaziyat ni hisobga olgan holda Armaniston YIning mintaqadagi asosiy hamkoriga aylandi, Paşinyanning muqobili esa prorus muxolifat. DGAP eksperti Stefan Mayster yevropaliklarning Armanistonga yordami avvalo Rossiya siyosati bilan belgilanayotganini va Paşinyan içki muxolifatni «rus proksi» sifatida körsatib, bu dinamikadan foydalanayotganini bildiradi — uning sözlariga köra, Paşinyanning har bir tanqidçisi prorus emas va YI «bu tuzoqqa tuşib qolmoqda». YI rasmiy vakili DW'ga bergan yozma javobida demokratiya, qonun ustuvorligi va asosiy huquqlar CEPA şartnomasi hamda Hamkorlikning strategik kun tartibi asosida yotişini, jinoiy tergovlar esa «siyosiy mulohazalarsiz, mustaqil va betaraf» olib borilişi kerakligini bildirdi.