Asosiy ma’lumotlar
- Mavsumning oxirgi haftasida Trentinodagi Kanal-San-Bovo hududida 55 ta portlovçi buyum zararsizlantirildi
- Mavsum davomida hudud toğlarida jami 250 dan ortiq portlovçi buyum zararsizlantirildi
- Topilmalar 2026-yil yozidagi issiqlikdan keyin tezlaşgan muzliklar erişi bilan boğlanmoqda
Muzliklar «Oq uruş»ni oşkor qilmoqda
2026-yil yozidagi kuçli issiqlik Alp muzliklarining erişini tezlaştirdi va bir asrdan ortiq vaqt davomida muz ostida yaşiringan harbiy öq-dorilar körina boşladi. Ulardan ba’zilarini toğlarda sayohat qilayotgan turistlar payqagan; topilmalar haqidagi xabarlar, xususan, Trentino provinsiyasining şarqidagi Primyero vodiysidagi Kanal-San-Bovo hududidan kelib tuşgan. Bu haqda Kun.uz yozadi.
Nima topildi va kim zararsizlantirdi
Topilmalar «Oq uruş» davriga tegişli — bu 1915–1918-yillarda Alplarda Avstriya-Vengriya va Italiya qöşinlari örtasidagi janglarga aytiladigan nomdir. Italiya armiyasining ma’lumotlariga köra, öq-dorilarni çiqariş va zararsizlantiriş işlarini «Juliya» alp brigadasining muhandis-sapyorlari bajargan; ular Kanal-San-Bovo va hududning boşqa baland toğli rayonlarini tekşirgan. Mavsumiy işlar 16-oktabrda yakunlandi: faqat oxirgi haftada Kanal-San-Bovo hududida 55 ta portlovçi buyum zararsizlantirildi — ularning 18 tasi Italiya işlab çiqarişidagi 75 mm kalibrli artilleriya snaryadlari, 37 tasi esa Fransiya işlab çiqarişidagi Thevetot minomyot öq-dorilari bölib, öşa davrda ularningdan Italiya qirollik armiyasi ham foydalangan. Butun mavsum davomida hududning turli toğli rayonlaridan jami 250 dan ortiq portlovçi buyum çiqarilib, zararsizlantirilgan.
Topilmalar nima uçun xavfli va bu nimani özgartiradi
Uruş bir asrdan ortiq vaqt oldin tugagan bölsa-da, muz ostida yotgan öq-dorilarning bir qismi portlaş xavfini saqlab qolmoqda, şu sababli zararsizlantiriş işlariga maxsus tayyorgarlik körgan harbiylar jalb etilgan. Muzliklarning erişi «Oq uruş» buyumlarini oşkor qilgani birinçi holat emas: mutaxassislar bunday topilmalarni global isiş va muzliklarning çekinişi bilan boğlaydi. Harbiylar toğlarda şubhali öq-dori bilan duç kelgan odam unga tegmaslik va joyidan qözğatmaslik, topilma haqida mahalliy huquqni muhofaza qiluvçi organlarga xabar beriş kerakligini eslatdi. Turistlar va toğli rayonlar aholisi uçun bu, sirtdan çiqayotgan snaryadlar arxeologik nodirlik emas, balki haqiqiy xavf ekanligini anglatadi — ularni özi örganmasdan, xabar qiliş lozim.
