Zelenskiy Ibero-amerika sammitiga Madridda keldi: Sançes, Guterreş va Koşta bilan uçraşuvlar

Sammit paytida maxfiy taşrif

Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy çorşanba, 4-noyabr kuni 30-Ibero-amerika sammitiga bağişlangan yuqori darajadagi uçraşuvlar qatorida iştirok etiş uçun Madridda böldi. Taşrif xavfsizlik nuqtai nazaridan oldindan eʼlon qilinmagan — u samolyot qönganidan keyingina maʼlum böldi, deb yozadi Euronews. Zelenskiy ijtimoiy tarmoqlarda kelib qolganini tasdiqlab, şunday dedi: «Asosiy ustuvor vazifamiz — Ukraina havo mudofaasini mustahkamlaş, xalqimizni himoya qiliş hamda mudofaa hamkorligi va işlab çiqarişni kengaytiriş». «Tayyorlanayotgan yordam qadamlari» tafsilotlarini esa oşkor qilmadi.

Zelenskiy kim bilan va nima uçun uçraşadi

Payşanba kuni Ukraina rahbari poytaxtga kelgan bir qator davlat rahbarlari va xalqaro rasmiy şaxslar, jumladan BMT Boş kotibi Antoniu Guterreş va Yevropa Kengaşi raisi Antoniu Koşta bilan qöşma uçraşuvda qatnaşadi. Ispaniya boş vaziri Pedro Sançes ham qatnaşişi kutilmoqda. Bundan taşqari, Zelenskiy Sançes va Ispaniya qiroli Filipp VI bilan ikki tomonlama muzokaralar ötkazadi. Hukumat manbalariga köra, u 22 ta ibero-amerika delegatsiyasidan bir neçtasining vakillari bilan ham uçraşuvlarni rejalaştirmoqda. Kiyev uçun Madriddagi sammit — Rossiya bosqini keltirib çiqargan uruş hozir ham qarama-qarşi pozitsiyalarni keltirib çiqarayotgan Lotin Amerikasi bilan aloqalarni mustahkamlaş imkonidir.

Kelişmovçiliklar va kelmaganliklar fonidagi sammit

Zelenskiy uçun uçraşuvlar konteksti murakkab. Madridda Argentina va Çilining öng qanot prezidentlari Xavyer Milei va Xose Antonio Kast, şuningdek, Boliviya konservatori Rodrigo Pas iştirok etmoqda. Ikki hafta oldin Milei Madridda bölib, Sançesni «uyalçançoq diktator» deb atagan va ispanlarni saylovlarda sotsialistlarni «quvib çiqarişga» çaqirgan edi; 2023-yildan beri u ispaniya boş vaziri bilan bir marta ham uçraşmagan. Ibero-amerika formati sönggi yillarda taʼsirini yöqotib bordi: 2024-yilda Ekvadorda bölgan oldingi sammitda, Euronews maʼlumotiga köra, qatnaşçilar soni tarixiy past bölgan va iştirokçilar yakuniy deklaratsiyani qabul qila olişmagan. Ispaniya taşqi işlar vaziri Xose Manuel Albares forumni «sönayotgan» deb tavsiflaşni rad etib, 22 davlatning barçasi kamida taşqi işlar vazirlari darajasida vakillanganini, kelgan ön nafar davlat rahbari esa Kuenkadagi uçraşuvdagi uç nafarga nisbatan muvaffaqiyat ekanini taʼkidladi. Sançes uçun vaziyatni uning çap qanotdagi ittifoqçilari — Meksika prezidenti Klaudiya Şeynbaum va qayta saylangan Luis Inasio Lula da Silvaning kelmasligi murakkablaştiradi. Ibero-amerika hamjamiyati Boş kotibi Andres Allamand forumni «tasdiqlaniş sammiti» deb atadi.

Filipp VI: javob — oçiq iqtisodiyot

Iqtisodiy noaniqlik fonida qirol Filipp VI Madridda yiğilgan ibero-amerikalik tadbirkorlar oldida protektsionizmga qarşi çiqdi: «Eng yaxşi javob protektsionizmda emas, balki hamma uçun teng qoidalar asosidagi oçiq iqtisodiyotda». U milliy iqtisodiyotlarni yopiş va savdo tösiqlarini oşiriş ğoyasini rad etib, mintaqaning muhim energetika resurslari va strategik xomaşyo, jumladan, tanqidiy ahamiyatga ega minerallar hamda noyob yer elementlariga ega bölgan salohiyatini taʼkidladi. Investitsiyalarni jalb qiliş uçun, uning sözlariga köra, «barqaror muhit, huquqiy aniqlik va işonçli, şaffof institutlar» zarur, işonç esa «yöqotişga eng oson bölgan eng qimmatli aktivlardan biri». Qirol şuningdek, Yevropa Ittifoqi bilan Lotin Amerikasi va Karib havzasi örtasidagi aloqalarni mustahkamlaşni muhim deb atadi.