Asosiy ma’lumotlar

  • 9-noyabr kuni İstanbuldagi forum Xitoy vitse-prezidenti Han Jenin taşrifi davomida bölib ötadi va Antalyada boşlanadigan COP31 bilan bir vaqtga töğri keladi
  • Özaro tovar aylanmasi 2021-yildagi 35,9 mlrd dollardan 52 mlrd dollardan oşgan darajaga yetdi
  • Vizalar 2026-yil yanvarida bekor qilinganidan söng Xitoydan Türkiyaga turistik oqim töqqiz oyda rekord darajadagi 435 309 sayohatga yetdi

İqlim konferensiyasi fonidagi biznes forumi

Türkiya va Çin 9-noyabrda İstanbulda yaşil rivojlanişga bağişlangan türk-çin biznes forumini ötkazadi — bu Xitoy Xalq Respublikasi vitse-prezidenti Han Jenin taşrifiga töğri keladi; uni turizm, infratuzilma, energetika, texnologiya va moliya sohalaridan bölgan xitoy kompaniyalari rahbarlaridan taşkil topgan delegatsiya kuzatib keladi. Tadbir ikki davlat örtasidagi diplomatik munosabatlarning 55 yilligiga bağişlangan, deb xabar beradi Anadolu.

Taşkilotçilar va dastur

Forumni Türkiya Taşqi iqtisodiy aloqalar kengaşi (DEİK) qoşidagi Türk-Çin kengaşi va Xitoy xalqaro savdoni rağbatlantiriş kengaşi taşkil etadi. Türk tomonidan vitse-prezident Cevdet Yılmaz va savdo vaziri Ömer Bolatning qatnaşişi kutilmoqda. Tadbirdan maqsad investitsiya imkoniyatlarini kengaytiriş va yaşil transformatsiya sohasidagi hamkorlikni mustahkamlaşdan iborat. Davlat va xususiy tuzilmalar iştirokidagi panellarda ekologik texnologiyalar, qayta işlaş, aqlli işlab çiqariş, elektromobillar, neft kimyosi, logistika, moliya va turizm muhokama qilinadi. Forum BMTning 31-iqlim konferensiyasi (COP31) boşlanişi bilan bir vaqtga töğri keladi; u 9–20-noyabr kunlari Türkiyaning Antalya viloyatida bölib ötadi.

Savdo: aylanma ösişi va Anqara uçun defitsit

Ikki davlat örtasidagi iqtisodiy aloqalar sönggi yillarda kengayib bormoqda: özaro tovar aylanmasi 2021-yildagi 35,9 mlrd dollardan 2022-yilda 44,6 mlrd dollarga, 2023-yilda esa 48,4 mlrd dollarga yetdi. Şu bilan birga, Türkiyaning Xitoyga eksporti importdan ança past qolmoqda: 2021-yildagi 3,6 mlrd dollardan keyin u pasayib bordi va 2025-yilda 3,27 mlrd dollarni taşkil etdi, biroq 2026-yilning birinçi töqqiz oyida 3,394 mlrd dollarga yetdi — bu oldingi tört töliq yilning har biridan köproq. Yanvar–sentyabr oylaridagi umumiy tovar aylanmasi 44,7 mlrd dollarni taşkil etdi. Anqara eksportni oşiriş hisobiga Pekin bilan barqaror savdo defitsitini qisqartirişga intilmoqda. Türkiyaning Xitoyga asosiy yetkazib berişlari — metall rudalari, şlak va kullar, xitoy importi esa asosan elektrotexnika, ovoz yoziş va ijro etiş uskunalari, televizorlar hamda ular bilan böğliq texnikadan iborat.

Turizm: vizalar bekor qilinganidan keyin rekord

Turistik oqim ham ösib bormoqda: 2026-yilning birinçi töqqiz oyida Türkiyaga rekord darajadagi 435 309 xitoy fuqarosi taşrif buyurdi — bu yanvarda xitoylik sayyohlar uçun vizasiz rejim joriy etilganidan keyin sodir böldi. Taqqoslaş uçun: 2010-yilda kelişlar 77 142 ni, 2019-yilda 426 344 ni taşkil etgan, sönggra COVID-19 pandemiyasi davrida bu körsatkiç 2021-yilda 33 641 ga tuşib qolgan, 2024-yilga kelib esa 409 733 ga tiklangan. 2025-yildagi rekord (425 348 sayohat) joriy yilning töqqiz oyida allaqaçon oşib ketgan.