Asosiy ma’lumotlar

  • Devor va Baron gipotezasi The Neuroscientist jurnalida çop etildi
  • Mualliflar tajriba mazmuni va idrok etuvçi mavjudot hissini ajratadi
  • Dalillar oğriq, kemiruvçilarda narkoz va miya poyasi zararlanişidagi koma holatlariga tayanadi

Gipoteza: boş tajriba — miya osti tuzilmalarida

Neyrobiologlar Marşall Devor va Mark Baron subyektiv mavjudlik hissining boş manbasini katta miya pöstida emas, balki miya poyasida izlaşni taklif qildi. Ularning nazariy işi The Neuroscientist jurnalida çop etildi; — bu haqda Gazeta.Ru xabar berdi. Mualliflar tajriba mazmunini — masalan, vizual tasvirni — va özini idrok etuvçi mavjudot deb his qilişni bir-biridan ajratadi: ular katta miya pöstini murakkab axborotni qayta işlaş uçun muhim deb hisoblasa, boş tajribani qadimiy miya osti tuzilmalariga joylaştiradi.

Dalillar nimaga asoslanadi

Dalillardan biri oğriq bilan boğliq: mualliflar katta miya pöstining keng şikastlanişlarida oğriq hissi yöqolmagan holatlarini muhokama qiladi, miya poyasining yuqori qismidagi ma'lum sohalarning kiçik zararlanişi esa komaga olib kelişi mumkinligini ta'kidlaydi. Dalillarning ikkinçi qismi kemiruvçilar ustida ötkazilgan tajribalardan iborat: yuqori miya poyasining kiçik bir qismiga narkoz dorilari kiritilganda narkoz belgilari paydo bölgan, şu bilan birga, eng tor qismning yöq qilinişi va atrofdagi hududning kengroq şikastlanişi har xil natijalar bergan. Şunga asoslanib, mualliflar muhimroq bir nuqta-«öçirgiç» emas, balki atrofdagi hududdagi tarmoq deb taxmin qiladi. Ularning evolyutsion modeliga köra, oğriqni his qiliş qobiliyati qadimiy umurtqalilarda şakllangan, keyinçalik paydo bölgan tizimlar esa allaqaçon mavjud bölgan subyektiv tajriba mexanizmidan foydalangan.

Kontekst va çeklovlar

Bu nazariy iş bölib, yangi tajriba natijasi emas: xulosalar oğriq, narkoz va asab tizimi şikastlanişlari haqidagi allaqaçon ma'lum ma'lumotlarni qayta talqin qilişga asoslanadi. Alohida Gazeta.Ru neyroolimlarning his-tuyğular biz his qilgan narsa emas, balki «atrofdagilar uçun teatr» ekanligi haqidagibayonoti haqidagi ilgari xabarni eslatib ötadi; bu material yangi gipoteza doirasidan taşqarida bölib, naşr tomonidan qöşimça yangilik sifatida keltirilgan.