NASAning Swift teleskopi 22 yillik faoliyatdan söng va muvaffaqiyatsiz qutqariş urinişidan keyin Yerga quladi

Missiyaning yakunlanişi

Uçirilgandan keyin 22 yil orbitada işlagan Swift kosmik teleskopi 4-noyabrda nazoratsiz holda Yerga quladi. Massasi 1450 kg bölgan apparat Grinviç vaqti bilan soat 12:39 da Sumatra orolining şimoliy qismi ustida atmosferaga kirdi va vayron böldi; bu haqda Kun.uz rumin naşri Antena 3 CNN ma’lumotlariga tayanib xabar berdi.

Swift nimalarga ulgurdi

Teleskop 2004-yilning noyabrida olamdagi eng qudratli portlaşlar — gamma-portlaşlarni örganiş vazifasi bilan orbitaga çiqarilgan edi. Biroq uning faoliyati şu dastur bilan çeklanib qolmadi: Swift uzoqdagi supernovalarni, modda yutuvçi qora tuynuklarni hamda Quyoş tizimidagi obyektlar — asteroidlar va kometalarni ham tadqiq qildi. Missiya samarali çiqdi: işlagan yillar davomida apparat 2000 dan ortiq gamma-portlaş va 1400 yangi yulduzni qayd etdi. Özining sönggi ilmiy kuzatuvini Swift şu yilning 20-oktyabrida, ya’ni qulaşiga atigi ikki hafta qolganda ötkazdi.

Apparatni qutqariş nega amalga oşmadi

Swiftda atmosfera qarşiligini kompensatsiya qiliş uçun öz dvigatellari yöq edi, şu sababli u asta-sekin pasayib bordi va balandlik yöqotilgan sari bu jarayon tezlaşdi. 2025-yilning sentyabrida NASA Katalyst Space kompaniyasi bilan teleskopga qöşilib, uni balandroq orbitaga kötarib, xizmat muddatini uzaytirişi kerak bölgan robotlaştirilgan apparatni loyihalaş, uçiriş va foydalaniş uçun 30 million dollarlik şartnoma tuzdi. 3-iyulda LINK missiyasi uçirildi — uçta robot manipulyatorga ega, ölçami muzlatgiçga teng bölgan xizmat apparati avgust oyida Swiftni uşlaşga qaratilgan edi. Biroq, naşr ta’kidlaganidek, reja amalga oşmadi: LINKda dvigatel qurilmasi va kosmosdagi orientatsiya tizimida muammolar yuzaga keldi. Agar qutqariş operatsiyasi muvaffaqiyatli yakunlanganda, teleskop yana köproq ma’lumot töplagan bölardi.