Fransiyada «loyiq maoş» uçun iş taşlaşlar va yurişlar bölib ö'tdi

Butun mamlakat böylab iş taşlaş va yurişlar

Payşanba kuni, 2026-yil 5-noyabrda iş taşlagan xodimlar Fransiya böylab turmuş darajasi qimmatlaşuvidan norozilik sifatida yurişlar ö'tkazdi; hokimiyat mamlakat böylab 500 mingdan 700 minggaça iştirokçi, Parijdagi soat 14:00da (GMT 13:00) başlanadigan yurişda esa 80 minggaça qatnaşçi kutayotgan edi, deb xabar beradi AFP. Kasaba uyuşmalari 2023-yilgi pensiya islohotiga qarşi ö'tkazilgan, köçaga milliondan ortiq odam çiqqan norozilik namoyişlari bilan soliştiriladigan qatnaşuvga umid qilgan edi. Iş taşlaşga davlat va xususiy ta'lim sohasi kasaba uyuşmalari, şuningdek temir yölçilar, davlat kasalxonalari va poçta xizmatlari xodimlarining kasaba uyuşmalari çaqirilgan edi.

Talablar va iştirokçilar

Kasaba uyuşmalari umumiy maoş oşirilişini, soliq islohotini va yoşlar uçun yaxşiroq ö'qiş şaroitlarini talab qilmoqda, şuningdek ayrim norozilik tadbirlariga qarşi politsiya çeklovlaridan şikoyat qilmoqda. Lionda uzumçilik bilan şuğullanuvçi Martin Tyuberj öz iştirokini «mehnatim bilan kun keçiriş, loyiq maoş oliş» istigi bilan izohladi. Klermon-Feranda 61 yoşli soğliqni saqlaş menejeri Silvi Larneri va uning turmuş ö'rtoği yurişga çiqdi: «Bizdan qutqarildi. Biz oçlikdan ö'lmayapmiz, lekin bolalarimizga yordam berişga majburmiz, garçi ular ta'lim olgan bölsa-da», — dedi u va hukumatni «repressiv» hamda ozçilik manfaatlarini himoya qiluvçi deb atadi.

Maktablar va transport

Hukumat mamlakatdagi 3700 litseydan 81 tasida blokadalar bölganini ma'lum qildi, ö'quvçilar uyuşmasi esa 1000 ö'rta maktabda — blokirovka qilingan va iş taşlaş sababli yopilganlar ham şu jumladan — darslar tö'xtatilganini bildirdi. Ta'lim vazirligi ma'lumotlariga köra, mamlakat böylab ö'qituvçilarning taxminan 16 foizi iş taşlagan. Parijda politsiya ö'quvçilarning Elen-Buşe litseyiga kiriş yölini tö'sişiga yöl qöymaslik uçun köz yoşituvçi gaz qöllaganini AFP muxbiri xabar qildi. Temir yöl qatnovi ertalab ayrim nosozliklarga duç keldi: Monparnas vokzalida Jan deb taniştirgan psixolog ayol poyezdi bekor qilinganini aytib, iş taşlaşni tuşunarli deb hisoblaşini qayd etdi.

Kontekst va xavfsizlik çoralari

Namoyişlar yevrozonaning ikkinçi yirik iqtisodiyoti mamlakat moliyasini tuzatişga qaratilgan sa'y-harakatlar fonida — markazçi Emmanuel Makron ö'rniga bölib ö'tadigan saylovlarga ölti oy qolganda, sörovlarda ultraö'ng kuçlar yetakçilik qilayotgan şaroitda ö'tmoqda. Ö'qiş şaroitlariga qarşi noroziliklardan başlangan litseyçilar harakati narxlar ö'sişi va tengsizlikka keng norozilik bilan ustma-ust tuşdi; 17-oktabrda bu sönggi yillardagi Fransiyadagi eng jiddiy tartibsizliklarga aylandi. Içki işlar vaziri Loran Nunez çorşanba kuni 70 ming politsiyaçi va kuçli organlar xodimini safarbar qilinganini e'lon qilib, har qanday «zö'ravonlik harakatlariga» «ğoyat qat'iy javob» berilişini va'da qildi. Noroziliklar umuman olganda tinç ö'tdi, biroq bir qismi politsiya bilan tö'qnuşuvlarga aylanib, politsiya köz yoşituvçi gaz va suv purkagiçlardan foydalangan; şanba kuni Parijda kuçli organlar xodimlariga yonuvçi aralaşma solingan şişalar ötgani örtidan qasddan qatl etişga uriniş böyiça iş qö'zğatilgan. Politsiyaning reaksiyasi haddan taşqari qö'pollik uçun tanqid qilinmoqda, şafqatsizlik da'volari böyiça içki tekşiruvlar olib borilmoqda; bir neça yoş norozilik qatnaşçisi jiddiy jarohat oldi, minglab odam qö'lga olindi. AFP ma'lumotlariga köra, sönggi haftalarda şunga ö'xşaş noroziliklar Daniya, Germaniya va Italiyada ham kuçaygan.