Asosiy ma’lumotlar

  • Keskinlik fon der Lyayen YI ning 27 davlati tasdiqlagan qöşma bayonotdan mazkur formulirovkani çiqarib taşlaşga urinilganidan bir neça soat ötib «assotsiatsiyalangan a’zolik» haqida aytganidan söng kuçaydi.
  • Diplomatçilar aytişiça, fon der Lyayen bu ğoyadan voz keçişga niyatsiz, muammo esa Kanadaga bunday maqom berilişi Ukrainaning uni oliş imkoniyatini istisno qilişidadir.
  • Böliniş kengroq: Berlin YEK taklif qilgan taxminan €2 trlnli YI byudjetiga qarşi va Yevropa xavfsizlik kengaşini yaratişni qöllab-quvvatlamagan.

Iboralar ustidan nizo

Yevropa komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen va Germaniya kansleri Fridrix Mers örtasida YEKning Kanadani Yevropa Ittifoqining «assotsiatsiyalangan a’zosi» qiliş taklifi böyiça nizo yuzaga keldi. Bu haqda Politico törtta diplomatçiga tayanib xabar berdi.

Nizolar haqida nimalar ma’lum

Politico ma’lumotiga köra, keskinlik fon der Lyayen «assotsiatsiyalangan a’zolik» haqidagi iborani Yevropa Ittifoqining 27 davlati tasdiqlagan qöşma bayonotdan mazkur formulirovkani çiqarib taşlaşga urinilganidan atigi bir neça soat ötib işlatganidan söng kuçaydi. Naşr ta’kidlaşiça, ilgari Mers Ukraina uçun «assotsiatsiyalangan a’zo» maqomini taklif qilgan edi, biroq bu ğoya, jumladan Kiyev tomonidan ham rad etilgaç, Berlin amaldorlari bu atamaning Kanadaga nisbatan qöllanilişini kansler taşabbusiga qilingan tanbeh deb baholagan.

Tomonlarning pozitsiyalari va kengroq böliniş

Ikki diplomatçi Politicoga fon der Lyayen Kanadaning «assotsiatsiyalangan a’zoligini» rad etişga niyati yöqligini aytgan. Diplomatçilar muammoning şundaki, Kanadaga bunday maqom berilişi Ukrainaning uni oliş imkoniyatini istisno qilişida, deb ta’kidlagan. Naşr ma’lumotlariga köra, nizolar blokni boşqariş masalalarida Mers va fon der Lyayen örtasidagi çuqurlaşayotgan bölinişning namunasidir: Berlin Yevropa komissiyasi taklif qilgan taxminan €2 trlnli YI byudjetini qisqartiriş tarafdori va Yevropa xavfsizlik kengaşini yaratiş taklifini qöllab-quvvatlamagan. Germaniya mudofaa vazirligining sobiq matn muallifi Yan Texau Politicoga bergan izohida vaziyatni «institutsional dilemma» deb ta’riflagan: fon der Lyayen qat’iy integratsion yondaşuvga amal qiladi, Mers esa «milliy davlatlarni YI siyosatining asosiy harakatlantiruvçi kuçi sifatida tilga oladi».

Tarixiy kontekst: «noyob ittifoq» ğoyasi

Ğoya sentyabrdan buyon muhokama qilinadi: öşa paytda fon der Lyayen Kanada Yevropa Ittifoqining birinçi assotsiatsiyalangan a’zosi bölişi mumkinliginibayan qilgan edi, Kanada boş vaziri Mark Karni esa YI bilan «noyob ittifoq» tuziş niyatida ekanini ma’lum qilgan. Şu oyda Financial Times Yevropa davlatlari bu ğoyaga salqin qaraganini yozgan edi, oktyabr oxirida esa Politico Yevropa Ittifoqi Kanadaga bunday maqom beriş ğoyasidan voz keçganini xabar qilgan edi — şu bilan birga Karni Kanada va YI hamkorlikni çuqurlaştiriş ustida işlayotganinita’kidlab, uning natijasida Kanada birinçi assotsiatsiyalangan a’zoga aylanişini aytgan edi. Bundan avval Kanada Yevropa Ittifoqiga kiriş masalasini qöymasligini bildirgan edi. Demak, loyiha maqomi haqidagi xabarlar ziddiyatli: ba’zi naşrlarda u rad etilgani, boşqalarida esa ilgari surilayotgani yozilgan va aynan uning formulirovkasi atrofida Bryussel va Berlin örtasida nizo kelib çiqqan.