Demokratlar arzonlik mavzusida Kongress saylovlarida ğalaba qozondi — biroq Tramp vetosiga duç keladi

Narxlar mavzusidagi ğalaba, statistika emas

Demokratlar oraliq saylovlarda ğalaba qozondi va Kongress nazoratini qöliga oladi, respublikaçilardan kamida yetti senatorlik örinini qölga kiritib — bu köpçilik prognozçilar kutganidan köproq, deb xabar beradi BBC News. Natija ortida e'tiborli raqam turibadi: iqtisod qoğozda soğlom körinsa-da, amerikaliklarning atigi 21 foizi mamlakat rivojlaniş yönalişidan mamnun. Saylovçilar, naşr ta'kidlaganidek, statistikaga emas, oziq-ovqat, elektr va benzin hisob-kitoblariga qaragan.

Norozilik respublikaçilarga ham tegdi

Narxlar ösişi an'anaviy ravişda respublikaçilar hududlariga ham zarba berdi. Ostin şahri yaqinidagi Tillies mehmonxonasi, restorani va spa-salonining egasi Kim Hanks BBC World Service'ga oziq-ovqat va yoqilği qimmatligi tufayli 300 xodimga maoşni oşirişga majbur bölganini aytdi. Texasning ketayotgan respublikaçi qişloq xöjaligi komissari Sid Miller çorvadorlar öğit narxlari rekord darajada bölgan bir paytda har bir boş çorvadan moliyaviy jihatdan 300–500 dollar kam olayotganini ma'lum qildi: «Ular xiyonat his qilişdi», — deb BBC uni iqtibos keltirdi. Vakillar Palatasidagi demokratik köpçilik yetakçisi Hakim Jeffries vazifani şunday ta'rifladi: «Biz saylovlarga arzonlik mavzusi bilan bordik, şu mavzuda ğalaba qozondik va endi bizning vazifamiz — arzonlik asosida boşqariş».

Demokratlar nimani va'da qilmoqda

«Fighting for an Affordable America» şiori ostida partiya birinçi ustuvorlik sifatida soğliqni saqlaşni belgilaydi: ACA qonuni böyiça tibbiy suğurtalarni arzonlaştirgan qöşimça moliyaviy yordamni qaytariş va Tramp 2025-yilda imzolagan Medicaid qisqartirişlarini bekor qiliş. Keyingisi — demokratlar ta'kidlaganidek, oziq-ovqat, öğit va quriliş materiallari narxiga yiliga minglab dollar qöşadigan import bojlarini bekor qiliş hamda örtaça benzin narxini galloniga 4,18 dollarga (deyarli 40 foizga ösiş) boğlab turgan Eron bilan uruşni yakunlaş. Rejalarda, şuningdek, ön yil içida tört million yangi uy quriş, milliarderlarga soliqlarni oşiriş va bolali oilalar uçun soliq imtiyozlarini kengaytiriş ham bor.

Yangi hokimiyatning çegaralari

Ğalaba demokratlarga erkin qöl bermaydi: Tramp qonun loyihalarini veto qiliş huquqini saqlab qoladi, uni çetlab ötiş uçun ikkala palatada ham ovozlarning uçdan ikki qismi kerak. Fişer Investments asosçisi, investor Ken Fişer BBC'ga bergan izohida qonun çiqariş va tartibga solişda «nisbiy tanaffisning ikki yili»ni başorat qilmoqda. Tariflar Tramp kun tartibining markaziy elementi va respublikaçilar qöllab-quvvatlaşisiz ularni özgartirib bölmaydi: Oxford Economics boş iqtisodçisi örinbosari Bernard Yaros import böji örtaça stavkasi prezidentlik muddati oxirigaça 10 foiz atrofida qolişini kutmoqda. Bekor qilişni byudjet argumenti ham murakkablaştiradi: agar 2024-yilda import bojlari federal daromadlarning ozgina 1 foizdan köproğini bergan bölsa, bu yil — 5 foizdan köp, bu, Yarosning fikriça, ularni «kelgusi ma'muriyat uçun töliq demontaj qiliş qiyin» qiladi.

Bitimlar va bosim qayerda mumkin

Tramp CNBC'ga demokratlar bilan «odamlar tuşunadiganidan ança köp masalalar böyiça» işlaşga tayyorligini aytdi. Yaros yirik almaşinuvni istisno qilmaydi: demokratlar respublikaçilar soliq imtiyozlarini uzaytirişga rozi bölib, evaziga tibbiy suğurta subsidiyalari tiklanişini olişi mumkin, biroq 2027-yil oxirigaça bitim, iqtisodiy ta'siri esa 2028-yilda bölişini kutmaydi. Şu bilan birga demokratlar biznesga bosim ötkazişi mumkin: Veda Partners vakili Henrietta Trey aytişiça, tariflarni xaridorlarga yuklagan kompaniyalardan fevraldagi Oliy sud qaroridan keyin tarif tölovlari qaytarilgandan söng narxlarni pasaytirganmi yoki yöqmi, söraladi. Senator Ron Wyden, kelgusi moliya qömitasi raisi, savdo siyosati ustidan «Kongress vakolatlarini tiklaş»ni va'da qilmoqda va tuşuntiriş uçun suğurterlar, farmatsevtlar va banklarni çaqirişni, yondaşuvni esa «biz uçun arzonlik, ular uçun hisobdorlik» deb ta'riflaydi.

Ularning qölida bölmagan narsa va eng yaqin muddat

Demokratlar ba'zi omillarni qonunlar orqali boşqara olmaydi: benzin, dizel va öğit narxlari Eron bilan uruşga bağliq, Oxford Economics esa saylovdan keyin keyingi eskalatsiya «ehtimolroq körinadi», çunki yoqilği narxlari endi prezident uçun bunday siyosiy sezgirlikka ega bölmaydi, deb oğohlantiradi. BBC esa, agar narxlar tuşsa, demokratlar buni öz hissalariga yozişda qiyinçilik sezadi, agar oşsa — aybni bölişib olişadi, deb qayd etadi. Ba'zi dastaklar ştat darajasida qoladi: demokratlar Texas, Ogayo va Jorjiyada gubernatorlik lavozimlarini qölga kiritdi, bu yerda ma'lumot markazlari uçun elektr energiyasi narxining oşişi allaqaçon xavotir uyğotmoqda, yangi uy-joylarni qayerda quriş esa mahalliy hokimiyat qaroriga bağliq. Eng yaqin sinov esa 11-dekabrdan keyin tugaydigan hukumat moliyalaştirilişi: naşr bahosiça, yangi «şatdaun»lar ehtimoli noqulay darajada yuqori körinmoqda.