2027-yil byudjetining birinçi qismi rad etilgani ortidan Fransiya umumiy iş taşlaşga tayyorlanmoqda

Byudjet rad etilgandan söng umumiy iş taşlaş

Payşanba kuni Fransiyada butun mamlakat böylab iş taşlaş kuni ötkazilmoqda, unga kutişlarga köra yuz minglab odamlar qöşiladi. Euronews xabar berişiça, namoyişlarda kasaba uyuşmalari, «sariq yeleklilar» harakati, talabalar, soğliqni saqlaş va ta'lim xodimlari, dispetçerlar, temiryölçilar, dokçilar va poçta xodimlari iştirok etmoqda. Mobilizatsiya deputatlar 2027-yil byudjeti qonun loyihasining birinçi qismini rad etganidan bir kun ötib boşlandi — unga siyosiy spektrning barça qanotlaridagi partiyalar qarşi çiqdi. Byudjetning dastlabki varianti endi Senatga yuboriladi, u yerda ovoz beriş 9-dekabrga belgilangan; söngra parlament komissiyasi hujjat Milliy Majlisga qaytarilişidan oldin kelişuvga erişişga harakat qiladi.

Protestlarning tarixi va xavfsizlik çoralari

Protestlar tölqini sentyabr örtasida talabalarning siqiq sinflar, öqituvçilar yetişmasligi va universitetlarga qabul muammolariga qarşi çiqişlari bilan boşlandi, söngra kengaydi: kasaba uyuşmalari talabalar talablarini qöllab-quvvatlab, hayot narxi va yoqilği narxlari oşişi sababli köçaga çiqdi. Içki işlar vaziri Loran Nunyes 70 mingdan ortiq kuç tuzilmalari xodimi jalb etilganini ma'lum qilib, ularning «asosiy vazifasi» namoyişlarning tinç ötişini ta'minlaş ekanini aytdi. Uning sözlariga köra, maxsus xizmatlar ultra çap va tartibsizliklarga moyil guruhlar tomonidan «jiddiy qiziqiş» aniqlagan. Hokimiyat Parijdagi yuriş uçun kasaba uyuşmalari bilan kelişilgan marşrutni özgartirdi — bu qaror 17–18-oktyabrdagi tartibsizliklardan, öşanda asosan tinç protestlar pogromlar bilan birga keçganidan keyin xavfsizlik çoralari kuçaytirilgan şaroitda qabul qilindi. Öz navbatida, kasaba uyuşmalari va inson huquqlari taşkilotlari «avtoritar» çeklovlarni qoralab, politsiyani kuçni haddan taşqari qöllaşda aybladi.

Byudjet, energiya va siyosiy kontekst

Aprel oyidagi saylovlarga yarim yildan kam vaqt qolgan Emmanuel Makron hukumati davlat qarzi va defitsit inqirozi şaroitida, parlamentda köpçilikka ega bölmagan holda, qattiq tejamkorlik çoralarini öz içiga olgan byudjetni qabul qildirişga harakat qilmoqda. Sörovlar natijalariga köra, oldinda Marin Le Pen («Milliy birlaşuv»), ikkinçi örinda Jean-Luc Mélençon («Yengilmagan Fransiya»). Yirik kasaba uyuşmalari byudjet «eng zaif va kasallanganlarga urib, ijtimoiy tölovlarni muzlatib va ijtimoiy ta'minot tizimining himoya vazifasini buzib, vaziyatni yanada oğirlaştirişini» bildirdi. Norozilikni Yaqin Şarqdagi mojaro va Ormuz böğozining yopilişi keltirgan global taklif şoki fonida energiya narxlari ham kuçaytirmoqda. 1-noyabrdan boşlab hukumat strategik zaxiralardan 10 million barrel dizel yövga qöyişni boşladi; iqtisodiyot vaziri Rolan Leskyur BFMTV'ga dizel narxi örtaça litriga 15 sentga tuşganini, mamlakatdagi 10 mingdan ortiq yoqilği şoxobçasining 3 mingdan ortiğida esa 20 sentga arzonlaşganini ma'lum qildi.

Ta'lim sohasidagi imtiyozlar yetarli deb topilmadi

26-oktyabr kuni hukumat talabalar protestlariga javoban ta'lim sohasidagi çora-tadbirlar paketini taqdim etdi: maktablarni ta'mirlaş uçun 4 milliard yevro imtiyozli kredit va 2027–2028-yillarda universitetlarda 15 ming qöşimça örin yaratiş. Talabalar kasaba uyuşmalari bu çoralarni «körinişni yaxşilaşdan boşqa emas» deb atadi: ular maktab infratuzilmasiga 10 milliard yevro töğridan-töğri investitsiya talab qilardi, bir qança uyuşmalar esa 250 ming yangi universitet örini yaratilişini talab qilmoqda.