Markaziy bank isitiş tariflari sababli inflyatsiya prognozini yomonlaştirdi va stavkani 14 foizda saqladi

Tariflar sababli inflyatsiya prognozi qayta körib çiqildi

Özbekiston Markaziy banki 4-noyabr kuni 2026-yil yakunlari böyiça inflyatsiya prognozini 6,5 foizdan 7 foizga kötardi. Markaziy bankning pul-kredit siyosati departamenti direktori Samigğon Inogğamov matbuot anjumanida ma’lum qilişiçabuning sabablaridan biri markazlaşgan isitiş va issiq suv tariflarining kutilayotgan oşirilişi bölgan: tarif oşirilişi dastlabki 6,5 foizlik prognozga ham kiritilgan edi, biroq e’lon qilingan parametrlar kutilganidan «bir oz yuqori» çiqdi. Markaziy bank rais örinbosari Nodirbek Açilov qöşimça qilişiça, regulyator prognozda aholi uçun suyultirilgan gaz narxining keskin 2,5 barobar qimmatlaşişini ham hisobga olganva kelgusi yil böyiça 5 foizlik prognoz allaqaçon hozirgi kungaça e’lon qilingan barça narx özgarişlarini öz içiga oladi.

Stavka nega oşirilmadi va pasaytirilmadi

Öşa kuni Markaziy bank boşqaruvi asosiy stavkani yillik 14 foiz darajasida saqlab qoldi. Açilovning aytişiça, yiğilişda ikki variant körib çiqilgan — stavkani saqlaş yoki uni 13,5 foizgaça pasaytiriş. Tariflar oşişi sababli stavkani oşiriş masalasi boşqaruvda muhokama qilinmagan: regulyator tariflarning özgarişining birlamçi ta’sirini qisqa muddatli, bir martalik va nisbatan kiçik deb baholaydi. Şu bilan birga, qattiq pul-kredit şaroitlarini saqlaş qarori, xususan, ikkilamçi ta’sirlarni yumşatiş maqsadida qabul qilingan — ya’ni xizmatlar qimmatlaşişining boşqa tovarlarga va inflyatsion kutişlarga tarqaliş xavfini yumşatiş uçun. Inogğamov tariflarning qayta körib çiqilişini stavkani 14 foizda saqlaş qaroriga ta’sir qilgan muhim omillardan biri deb atadi.

Yumşatuvçi çora-tadbirlar va tariflarning özi

Açilov ta’kidlaganidek, tariflar özgarişi bilan bir vaqtda hukumat ijtimoiy qöllab-quvvatlaş çora-tadbirlarini nazarda tutgan: gazlaştirilmagan hududlar uçun elektr energiyasi böyiça bazaviy iste’mol me’yorini 200 dan 350 kVt·soatgaça oşiriş va Ijtimoiy himoya yagona reyestridagi oilalarga bir martalik kompensatsiyalar tölaş. Markaziy bankning baholaşiça, bu çora-tadbirlar tariflar oşişining oilalar daromadlari va xarid qobiliyatiga ta’sirini yumşatişi kerak.

Nimalarni özgartiriş taklif qilingan edi

Kontekstni eslatib ötamiz: oktabr oyida Quriliş va uy-joy kommunal xöjaligi vazirligi hukumat qarori loyihasini muhokamaga çiqargan edi bu loyiha markazlaşgan isitiş va issiq suv ta’minoti tariflarini oşirişga bağişlangan. Veolia Energy Taşkent iste’molçilari uçun isitiş narxini taxminan 30 foizga oşiriş taklif etilgan edi — kuniga 1 kv.m isitiladigan maydon uçun 241,44 sömdan 314 sömgaça; hisoblagiç mavjud bölganda issiq suv tarifini ham 30 foizga oşiriş rejalaştirilgan edi — kubometr uçun 8928,67 sömdan 11 607 sömgaça. Hisoblagiç bölmaganda tölov, aksinça, hisoblaş tartibini özgartiriş hisobiga oyiga bir kişi uçun 52 303 sömdan 45 330 sömgaça kamayişi mumkin edi. Yangi tariflar 1-noyabrdan kuçga kirişi rejalaştirilgan edi, biroq ular hozirça tasdiqlanmagan. Taqqoslaş uçun: sentyabrdagi yillik inflyatsiya avgustdagi 6,2 foizdan keyin 6,4 foizni taşkil etdi; Markaziy bankning maqsadi — 2027-yilning ikkinçi yarmiga kelib inflyatsiyani barqaror ravişda 5 foizgaça pasaytiriş.