Euronews egasi Bryusseldagi sammitda YEIni tez kengaytirişga çaqirdi

Bryusseldagi sammit: «Yevropni hozir kengaytiraylik» çaqirigi

2026-yil 3-noyabrda Bryusselda siyosatçilar, mutaxassislar va biznes vakillarini yigğan Euronews Enlargement Summit bölib ötdi. Asosiy mavzu Yevropa Ittifoqining tezlaştirilgan kengayişi edi: Euronews raisi va egasi Pedro Vargas David «qit’ani yakunlaş va qayta birlaştiriş»ga çaqirdi. Şuni esda tutiş kerakki, bu taşabbus teleradiokanalning özidan va uning egasidan kelgan — bu Euronewsning tahririyat pozitsiyasi, YEI institutlarining qarori emas.

Raqamlar: YEI va nomzodlar orasidagi qöllab-quvvatlaş

Sammitda keltirilgan ma’lumotlarga köra, bugungi kunda kengayişni YEI fuqarolarining 53 foizi qöllab-quvvatlaydi, ammo farq katta: Şvetsiyada 79 foizdan Fransiyada 35 foizgaça. Şu bilan birga, Vargas Davidning sözlariga köra, yevropaliklarning uçdan ikki qismidan köproği yetarli ma’lumotga ega emas va köproq bilişni xohlaydi — bu, uningça, ham siyosatçilar, ham özini ham öz içiga olgan ommaviy axborot vositalari oldiga qöyilgan vazifa. Nomzod mamlakatlar orasida, Yevropa Komissiyasining iyul hisobotiga havola qilibaytilganda, 92 foizdan ortiq qöllab-quvvatlaş bilan Albaniya yetakçilik qiladi, undan Gruziya (71 foiz), sö‘ngra Ukraina, Çernogoriya, Şimoliy Makedoniya va Bosniya va Gertsegovina — barçasi 60 foizdan yuqori, Moldova — 58 foiz, Turkiya — 46 foiz, Serbiya — 31 foiz. Vargas David Serbiya böyiça mahalliy sörovlar referendum bölsa 50–55 foizga yaqin natija körsatayotganini, 30 yoşgaça bölganlar orasida esa qöllab-quvvatlaş 63 foizga yetişini alohida qayd etdi.

«Gibraltar modeli» va bosqiçma-bosqiç jalb etiş

Vargas David kelajakdagi a’zolarning huquq va majburiyatlarini özgartiriş — veto huquqini, ovoz beriş huquqlarini, ayrim dasturlarga kiriş imkoniyatini çeklaş — muhokama qilişni taklif qilib, nomzodlar «bizni imkon qadar tezroq kiring, içkarida a’zolikka loyiq ekanimizni körsatamiz» şiori ostida moslaşuvçanlik körsatayotganini ta’kidladi. Aniq ğoya — quruqlik çegaralari allaqaçon faqat YEI va Şengen mamlakatlari bilan ötadigan Ğarbiy Bolqon uçun Şengenni tez joriy etişning «Gibraltar modeli»; munozaralarni, uning sözlariga köra, avvalo Kengaş va Parlamentda ötkaziş kerak. Dalil sifatida u Bosniya va Gertsegovina hamda Serbiyada yaqinda bölgan saylovlarni keltirdi: «demokratik saylovlar, mukammalmi? albatta yöq, lekin natija xalq irodasini aks ettirganiga heç kim şubha qilmaydi».

Nomzodlar va Buyuk Britaniya

Ma’ruzaçi Çernogoriya va Albaniyaning yutuqlarini alohida ajratib, bir yildan keyin ularning YEIning «deyarli a’zolari» bölişiga umid bildirdi, Ukraina va Moldovaning qarşiligini eslatib ötdi, şuningdek, Gruziya va Armaniston boş vazirlari — Irakli Kobaxidze va Nikol Paşinyan bilan munozarada qatnaşdi; bu mamlakatlarni u «madaniyat, an’ana va geografiya» böyiça yevropalik deb atadi. Sö‘nggi söz sifatida u şaxsiy tilak bildirdi: keyingi sammitgaça Buyuk Britaniyani muzokaralar stoliga qaytariş — «agar GB News breksit televideniyesi bölsa, Euronews qaytiş televideniyesi bölsin», — degan holda, britaniyaliklarning qariyb 60 foizi YEIga qaytişni xohlaşiga işora qildi. Bu barça tezislar Vargas Davidning pozitsiyasini aks ettiradi; kengayiş, Şengen yoki Buyuk Britaniyaning qaytişi böyiça YEI institutlarining qandaydir qarorlari haqida naşrlar xabar bermaydi.