Şimaliy Makedoniya prezidenti: Yevropa Ittifoqiga kiriş Bolgariya tufayli «garovda» — konstitutsiyani özgartiriş talabi sabab

Konstitutsiyaga özgartiriş kiritiş talabi Yevropa yolini tösuvçi omilga aylandi

Şimaliy Makedoniya prezidenti Gordana Silânovska-Davkova Euronewsning Yevropa Ittifoqining kengayişi mavzusidagi sammiti doirasida öz mamlakatining Yevropa Ittifoqiga a’zo böliş umidlari Bolgariya tomonidan «garovda uşlab turilayotganini» aytdi. Bolgariya bolgar milliy ozçiligini tan olişga oid konstitutsiyaga özgartirişlar kiritişni talab qilmoqda. «Biz konstitutsiyani özgartiriş böyiça çempionmiz — 26 marta, özgartirişlarning aksariyati taşqaridan yuklatilgan», — dedi u, deb xabar beradi Euronews.

Özgartirişlar nega qabul qilinmayapti

Bolgarlarni mamlakatdagi rasman tan olingan jamoalar röyxatiga kiritiş talabi 2022-yilda Fransiya vositaçiligida işlab çiqilgan kompromissda mustahkamlangan edi. Bu a’zolik jarayonini töxtatib qöyilganidan çiqariş uçun qilingan edi. Biroq bunday özgartirişlar parlamentda uçdan ikki ovoz talab qiladi, 2024-yilning örtasidan beri hokimiyatda bölgan konservativ hukmron koalitsiyada esa bunday köpçilik yöq. Prezidentning aytişça, özgartirişlar parlamentning konstitutsiyaviy komissiyasida hatto birinçi bosqiçdan ham öta olmagan, fuqarolarning 80 foizi esa özgartirişlarga qarşi. «Mening legitimligim fuqarolardan keladi va ularga tegişli. Sizga konstitutsiyani özgartiramiz deb qanday va’da bera olaman?», — dedi Silânovska-Davkova.

Qöşnilar bilan uzoq davom etgan bahslar konteksti

Silânovska-Davkovaning ta’kidlaşiça, mamlakatning Yevropa integratsiyasidagi asosiy tösiq reformalar yetişmasligi yoki YI talablariga mos kelmaslik emas, balki uning sözlariga köra, qöşnilarda siyosiy irodaning yöqligidir. U 2018-yilgi Gretsiya bilan bitimni eslatib ötdi, unga köra mamlakat nomi «Makedoniya Respublikasi»dan «Şimaliy Makedoniya»ga özgartirilgan va bu mamlakatning NATOga kiriş hamda Yevropa ambitsiyalariga yolni oçgan edi. Uning fikriça, yangi konstitutsiyaviy talab şu savolni tuğdiradi: a’zolikka nomzod mamlakat ikki tomonlama nizolar böyiça itoatkorlikda qançalik uzoq borişi kerak. Mamlakat 2004-yilda YI a’zolik uçun ariza topşirgan va 2005-yilda nomzod maqomini olgan, biroq taraqqiyot siyosiy murakkabliklar tufayli bir neça marta sekinlaşgan.

Töğridan-töğri ayblaşlarsiz muloqot yoli

Prezident yeçimni faqat muloqot orqali izlaşda davom etişini aytdi: u avvalgi prezidentlar va amaldagi baş vazir bilan bir neça bor uçraşib, ularga «xuddi şu his-tuyğular va xuddi şu taranglikni» bildirgan. Şu bilan birga u Bolgariyani a’zolik jarayonini ataylab buzişda töğridan-töğri ayblaşdan tiyilib, buning örniga qöşni mamlakatlarni «pragmatizm»ga va «kattaroq siyosiy tayyorgarlik»ga çaqirdi. Taxminan 1,8 million aholiga ega Şimaliy Makedoniya hozirgaça nomzod mamlakat bölib qolmoqda, uning Yevropa Ittifoqiga yoli esa Bolgariya bilan qadimiy nizo tufayli hali ham tösqinlikka uçramoqda.