Bangladeşda tikuvçilar iş taşlaşi: yuzlab fabrikalar yopildi, hokimiyat maoş komissiyasi tuzdi

Nima bölyapti

Bangladeşda tikuvçilik sanoati xodimlarining oylik minimal maoşni 30 000 takaga (taxminan 245 dollar) oşirişni talab qilib ötkazayotgan norozilik namoyişlari davom etmoqda — bu hozirgi 12 500 takadan taxminan ikki barobar köp. BBC News xabar berişiça, yakşanba kuni Dakkadagi namoyişlar tartibsizliklarga aylangan: norozilik qiluvçilar yöllarni tösib, fabrikalarni talon-taroj qilib, maşinalarni yoqib yuborgan, politsiya köz yoşlartiruvçi gaz işlatgan. AFP ma’lumotlariga köra, seşanba kuni noroziliklar allaqaçon törtinçi kunini boşlagan, poytaxtning sanoat çekkalarida harbiylaştirilgan çegara qöşinlari — Border Guard Bangladeş bölinmalari joylaştirilgan bölib, ular vaziyatni kuzatiş uçun dronlardan foydalanmoqda.

Işlab çiqarişning töxtaş miqyosi

Reuters va AFP keltirayotgan tarmoq vakillarining baholaşiça, duşanba kuni kamida 670 fabrika işini töxtatgan va Dakka, Aşulia, Gazipur va Narayanganjdagi yuzlab korxona seşanba kuni ham yopiq qoladi. Bu tarmoq H&M, Primark va Uniqloodan tortib Fruit of the Loom, Levi Strauss va VF Corp (Vans, Timberland, The North Face) kabi yirik xalqaro brendlar uçun kiyim tikadi va yiliga taxminan 38–40 milliard dollar eksport tuşumi keltiradi, eksportning asosiy qismini va YaIMning taxminan 10 foizini ta’minlaydi. Tarmoq vakillari uzoq davom etadigan tartibsizliklar xalqaro buyurtmaçilarga işlab çiqariş va yetkazib berişni buzişidan xavotir bildirgan, deb xabar qilgan davlat agentligi BSS.

Hokimiyatning munosabati va qölga olişlar

Yakşanba kuni hukumat maoşlarni qayta körib çiqiş komissiyasi tuzilganini e’lon qildi, boş vazir Tarik Rahmon vazirlar bilan favqulodda yiğiliş ötkazdi. Biroq işçilar fabrikalarga qaytmadi. Dakka politsiyasi ma’lumotlariga köra, duşanba kunga qadar kamida 29 norozilik qatnaşçisi qölga olingan; AFP poytaxt politsiyasiga tayanib boşqa raqamni keltiradi — oxirgi sutkada 33 kişi qölga olingan bölib, ular eksa rahbari Şayx Hasinaning taqiqlangan «Avami lig» partiyasi bilan boğlanadi. Politsiya, şuningdek, politsiya maşinalarini yoqib yuboriş va mol-mulkka zarar yetkaziş uçun minglab aniqlanmagan norozilik qatnaşçilariga nisbatan iş qözğatgan; politsiya vakili Kamrum Muniraning sözlariga köra, noroziliklar boşlangandan buyon 58 politsiyaçi jabr körgan. Içki işlar vaziri Salohuddin Ahmed isbot keltirmasdan, Hasina tarafdorlarini kasaba uyuşma noroziliklari niqobi ostida «mamlakatni beqarorlaştirişga» urinişda aybladi.

Işçilarning talablari

Işçilar noroziliklarini narxlarning oşişi bilan izohlaydi: mamlakatda inflyatsiya taxminan 8 foizni taşkil etadi, oziq-ovqat, uy-joy, transport va kommunal xarajatlar qimmatlaşgan. «Oziq-ovqat narxlari, gaz va elektr hisob-fakturalari oşdi — hukumat yoki birinçi zarurat mollari narxini pasaytirişi, yoki maoşlarni oşirişi kerak», — dedi AFP muxbiriga 28 yoşli tikuvçi Mamun. Maoş komissiyasidagi işçilar vakili Babul Axter, aksinça, kasbdoşlarini fabrikalarga qaytişga çaqirib, «adolatli maoş uçun kuraşamiz» deb va’da berdi. Gazipurdagi işçilardan biri AFP bilan suhbatda noroziliklar komissiya maoşni oşirganini e’lon qilmagunça tinçmasligidan xavotir bildirdi va hokimiyat nima uçun komissiyani oldindan tuzmagan, odamlar köçaga çiqişini kutib turganini söradi.

Rasm manbasi, Getty Images

Rasm manbasi, AFP via Getty Images