Asosiy ma’lumotlar
- Gonkur mukofoti 2026 Filipp Jenodga 1950-yillar oxiridagi Sena qirğoğidagi qotillik haqidagi 528 sahifalik tadqiqot romani uçun berildi
- Tört finalçi ham Madrigall guruhining naşriyotlarida çop etilgan
- Telison Orelennning romani 25-sentabrda AI işlatilişi gumoni va plagiat ayblovlari tufayli ikkinçi bosqiçdan çiqarilgan
2026-yil laureati
Parijdagi Drouant restoranida yiğilgan Gonkur akademiyasining hakamlar hayʼati 2026-yil mukofotini Flammarion naşriyoti çop etgan «L'Inconnue du quai de Javel» romani uçun Filipp Jenodga berdi. 528 sahifalik kitob 1950-yillar oxirida Sena qirğoğida ölgan holda topilgan yoş ayolning öldirilişi böyiça tergov asosida yozilgan. 62 yoşli muallif ilgari ham jinoyat işlari haqida yozgan — uning kitoblari qatorida «Sulak» (2013), «La Petite Femelle» (2015) va «La Serpe» (2017) bor. Buni Euronews rus va ingliz tilidagi naşrlarida xabar qildi.
«Madrigall mukofotimi?»
27-oktabrda eʼlon qilingan tört finalçi ham Madrigall guruhiga qaraşli naşriyotlarda çop etilgan edi: Gallimard Yannik Enelning «La Solitude des professeurs est infinie» va Klementina Meluaning «Çoses que je croyais perdues» asarlarini, Flammarion Jenodning romanini, Éditions de Minuit esa Silven Pryudomning «De l'autre côté du lac» romanini naşr etdi. Şu tariqa mukofotning tijorat samarasi har holda Antuan Gallimar boşçiligidagi guruhga nasib etdi. Laureat atigi 10 yevrolik ramziy çek oladi, ammo mukofotlangan kitob odatda Rojdestvo oldidan bestsellerga aylanadi: ötgan yilgi laureat, şuningdek Éditions de Minuit naşr etgan Lorans Movenyening «La Maison vide» kitobi deyarli 640 000 nusxada tarqatildi.
Kitobdoşlarning tanqidi
Lionlik kitob sotuvçisi, mustaqil L'œil cacodylate dökoni rahbari Gilyom Pertüi Jenodning kitobini «ommabop» va keng auditoriyaga möljallangan deb atadi, ammo uning fikriça, Akademiya «ayniqsa ambitsiyali işni eʼtiborga olmadi». U butunlay Madrigall mualliflaridan iborat qisqa röyxat «mustaqillik va biblioturliqlikni himoya qilmaydi» deb taʼkidladi va bir kun oldin Médicis mukofoti ham Flammarion kitobiga nasib etganini eslatdi. «Mukofotlar tizimida faqat bitta guruh ğalaba qozona olmaydi», — deb yozadi Euronews uning sözlarini.
Sunʼiy intellekt janjalining soyasi
Mukofot mavsumdagi muvozanatni özgartirgan janjal fonida topşirildi: kanadalik-gaitilik yozuvçi Telison Orelennning «C'était ça ou mourir» romani asosiy favorit hisoblangan edi, biroq hakamlar hayʼati uni 25-sentabrda ikkinçi bosqiçdan çiqarib yubordi — dastlab sunʼiy intellektdan ommaviy foydalaniş gumonitufayli, keyin unga plagiat ayblovlari ham qöşildi. Muallif oxir-oqibat AI'ni «tadqiqot» uçun işlatganini tan oldi. U bilan köp yillar işlagan Monrealdagi Éditions du Boréal naşriyoti hamkorlikni rasman töxtatdi va kitob qayta naşr etilmaydiganini eʼlon qildi; Fransiyada huquqlar milliarder Vinsan Bolloréga qaraşli Grasset qölida. Euronews bahosiça, bu voqea adabiy olamni larzaga keltirgan va bir neça hafta davomida yozuvçi kasbi kelajagini bahs-munozara markaziga qöygan — şu fonda hakamlarning tajribali hujjatli tadqiqotçi yozuvçi foydasiga qilgan tanlovi konservativ körinadi, garçi hakamlar öz motivlarini tuşuntirib ötmagan bölsa-da.
Tarixiy maʼlumot
Mukofot Edmon de Gonkurning 1892-yilgi vasiyatnomasiga muvofiq taʼsis etilgan va ilk bor 1903-yil 21-dekabrda topşirilgan. Yozuvçi uni umrida faqat bir marta olişi mumkin; tarixdagi yagona istisno — Roman Gari bölib, u 1956-yilda öz ismi bilan, 1975-yilda esa Emil Ajor taxallusi bilan mukofotlangan. 1951-yilda Jülyen Grak «Le rivage des Syrtes» romani uçun mukofotni hakamlar hayʼatining malakasizligi, tijorat adabiyoti va «muvaffaqiyat işlab çiqariş»ni qoralaş maqsadida rad etgan birinçi şaxs böldi. Gonkur bilan bir kunda Renodo mukofoti, şuningdek Gallimard naşr etgan Fransua-Anri Dezérablning «Le Palais» romaniga nasib etdi.
