Asosiy ma’lumotlar

  • Eron Hindiston, Xitoy, Iroq va Qatarning kemalarini Hürmüz böğozidagi tranzit çeklovlardan ozod qildi
  • Hindiston va Xitoy kemalaridan tölovlar olinadi, qatarlik kemalar bepul ötadi; Iroq kemalari böyiça ma’lumot yöq
  • Imtiyozlar özaro manfaatlar bilan izohlandi: Hindistondan dori-darmon importi va Xitoyning siyosiy qöllab-quvvatlaşi

Tört davlatga möljallangan imtiyozlar

Eron Hindiston, Xitoy, Iroq va Qatarga tegişli kemalarni Hürmüz böğozidagi tranzit çeklovlardan ozod qilgani ma’lum qilindi. Buni seşanba kuni Eron parlamenti Milliy xavfsizlik va taşqi siyosat qömitasi raisi örinbosari Amir Hayyat Moqaddam Eron talabalar axborot agentligiga (ISNA) bergan intervyusida aytdi, — deb xabar beradi Anadolu. «Hozir Hindiston, Xitoy, Iroq va Qatarni Hürmüz böğozidagi tranzit çeklovlardan ozod qildik. Bu davlatlarning kemalari erkin ötadi, amerikaliklar ham ularni töxtatib qolmaydi», — dedi u.

Har bir davlat uçun şartlar

Parlament a’zosi aytişiça, bu imtiyozlar Eron va sanab ötilgan davlatlarning özaro manfaatlarini aks ettiradi. Tehron Hindistondan dori-darmon import qiliş imkoniyatiga ega böliş uçun hindistonlik kemalarning ötişini yengillaştirmoqda; xitoylik kemalarni ozod qiliş Pekinning siyosiy qöllab-quvvatlaşini ta’minlaşga qaratilgan. Şu bilan birga, Eron hindistonlik va xitoylik kemalardan tranzit tölovlari oladi, qatarlik kemalar esa tölovsiz ötadi. Iroq kemalari uçun şartlarni u aniq aytib bermadi.

Kontekst

Eron va Ummon örtasida joylaşgan Hürmüz böğozi dunyodagi eng muhim dengiz yöllaridan biri bölib, undan Fors körfazi davlatlarining katta hajmdagi neft va gazi xalqaro bozorlarga yetkazib beriladi. Agentlik ma’lumotlariga köra, AQŞ va Isroil 2026-yil 28-fevralda Eronga qarşi uruş boşlagan; aprelda sulhga erişilgan edi, biroq iyulda Vaşington va Tehron örtasidagi jangovar harakatlar qayta boşlandi, çunki mojaroni tugatişga qaratilgan diplomatiya sa’y-harakatlari ölik nuqtaga yetdi. Parlament a’zosining bu bayonoti bitta deputatning qaraşini ifodalaydi va ötiş qoidalariga oid rasmiy hujjat emas; şartlarning töliq röyxati va çeklovlarning qamrovi noma’lum qolmoqda.