Asosiy ma’lumotlar

  • Yetti Yevropa davlatidagi supermarketlar sovutiş uskunalariga qaratilğan gumon qilingan kibersüjümdan zarar kördi
  • NCSC Büyük Britaniyağa ta'sir haqida ma'lumot yöqligini bildirdi, biroq tadqiqotçilar britaniyalik çakana savdo kompaniyalariga tegişli va internetdan oçiq 800 dan ortiq sovutiş tizimlari interfeysini topdi
  • 2024-yildan başlab Büyük Britaniyada iste'molçi aqlli qurilmalari üçün minimal kiberxavfsizlik standartlari töğ'risidagi qonun amal qiladi

Nima södir böldi

Yetti Yevropa davlatidagi supermarketlar muzlatgiç va muzlatkiçlariga qaratilğan gumon qilingan kibersüjümdan zarar kördi. Hodisa sanoat uskunalaridan uy-rözğör texnikasigaça bölgan internetğa ulangan jihozlarning zaifligi haqida savollar tüğirdi, deb yozadi BBC News. Aqlli qurilmalar — muzlatgiçlar, isitiş tizimlari, kir yüviş maşinalari — masofadan başqariş üçün qulay, ammo nazariy jihatdan tarmoqğa çiqiş imkoniyaţi bor har qanday qurilma hüjümçilar nişoni bölişi mumkin. Şu bilan birğa, naşr ta'kidlaganidek, bü ularni büziş oson değani emas: yirik işlab çiqaruvçilar odatda xavfsizlikka katta e'tibor beradi.

Britaniya konteksti va çakana savdoğa qarşi avvalgi hüjumlar

Büyük Britaniyaning Milliy kiberxavfsizlik markazi (NCSC) xalqaro hamkorlar va sanoat bilan birğa hodisalar holatini aniqlaş ustida işlaşini, ammo Büyük Britaniyağa qandaydir ta'sir haqida ma'lumot yöqligini ma'lum qildi. Şunga qaramay, UK Cyber Defence tadqiqotçilari britaniyalik çakana savdo kompaniyalariga tegişli va oçiq internet orqali kiriş mumkin bölgan 800 dan ortiq sovutiş uskunalari hamda binolarni başqariş interfeysini aniqladi. Bü ularni albatta büziş mumkin değani emas, biroq ular zaif parollar yoki dasturiy ta'minotdagi zaifliklar orqali hüjümğa düçor bölişi mumkin. Hükumat supermarketlarga avvalgi hüjumlardan söng yirik oziq-ovqat çakana savdo kompaniyalari bilan kibermustahkamlik böyça muzokaralar ötkazğan edi: 2025-yilning may oyida M&S va Co-op tölov sörovçi dasturi qurboni bölganda, dökonlar yangi yetkazib berişlarni joylaştirişda qiyingiliklara düç kelğan, mamlakat bö'ylab xaridorlar esa böş javonlardan şikoyat qilğan. Noyabr oyidagi supermarketlarga qaratilğan hüjumlarda aynan uy-rözğör texnikasi nişon bölgan holatlar yöq.

Dökonlardan taşqaridagi xavflar

Mutaxassislar ulangan uskunalar savdo sohasidan ança uzoqda ham qöllanilişini ta'kidlaydi. Kiberxavfsizlik mutaxassisi Ken Manro 2015-yildagi namoyişni eslatib ötdi, öşanda tadqiqotçilar Jeep avtomobilini masofadan büzğan edi — internetğa ulangan multimedia tizimi orqali, bü esa avtomobilsozlik sanoatini xavfsizlikni yaxşi-laşişğa undağan. Uning sö'zlariga kö'ra, mobil aloqalar elektr stansiyalari va süv quvurlari tarmoqlari uskunalari monitoring qilişda keng qöllaniladi; britaniya kommunal kompaniyalari bunday ulanişlarni umuman olganda yaxşi himoya qiladi, biroq standartlar dunyoda har xil, uning asosiy xavotiri esa eskirgan, zaif uskunaga ega bölgan kiçik, kam mablağli kompaniyalar. Zscaler kompaniyasidan Olivier Daloy internetğa ulangan «har qanday zavod yoki uskuna» — avtomobil işlab çiqaruvçilardan tortib energetika va transport infratuzilmasigaça — yetarli himoya bölmasa, öxşaş xavflarni keltirib çiqarişi mumkin, deb hisoblaydi. SentinelOne tadqiqotçisi Tom Hegel çakana savdo kompaniyalari javobgarlikni aniqroq belgilaşi kerakligini ta'kidladı: «Çakana savdo kompaniyalari javob berişi kerak bölgan savol — bü uskunalar xavfsizligi üçün kim javobgar, nafaqat uni kim ta'mirlaydi», — deb qayd etti va muzlatni eritiş kabi qonuniy funksiyalar büzğünçilik vositasiga aylanişi, sozlamalarni özgartiş esa kompyuter tizimining işini tö'xtatib qoliş emas, balki tovarlarning jismoniy zaxirasini yöq qilişi mumkinligini ta'kidladı. NCSCning sobiq rahbari Ciaran Martin işlab çiqaruvçilarni qurilmalarni başidananoq xavfsizroq qilişğa, iste'molçilarni esa qurilmalarni yangilab borişğa va kö'p omilli autentifikatsiyani yoqişğa çaqirdi. 2024-yilning aprelidan başlab britaniya qonuni bir qator iste'molçi aqlli qurilmalari işlab çiqaruvçilaridan parollar va xavfsizlik yangilanişlari böyça talablarni öz içiga olğan minimal kiberxavfsizlik standartlariga rioya qilişni talab qiladi.

Böş yangi mahsulotlar muzlatgiçi yonidan ö'tayotgan ayolRasm manbasi, Getty Images
Ö'ngdan kirib kelayotgan, piksellar hosil qiluvçi qora kvadrat va tö'rtbüçaklar bilan yaşil reklama banneri. Matnda şunday deyiladi: “Teç Decoded: The world’s biggest teç news in your inbox every Monday.”