Ukraina va Rossiyadagi havo hujumi ogohlantiriş tizimlarining buzib kirilişi: yadro zarbasi haqidagi soxta ogohlantirişlar

Yadro zarbasi haqidagi soxta signalizatsiyalar

Yakşanba keçasi Ukrainaning havo hujumi haqidagi ogohlantiriş ilovalarini zararli qöllar buzib kirib, tobora ekstremal bölib borayotgan bir qator ogohlantirişlar tarqatdi — yaqinlaşib kelayotgan yadro zarbalari, kimyoviy hujumlar va Kiyevdagi köça janglari haqida. Xabarlarning bir qismi rus tilida yozilgan edi, bittasida esa taxminan bir xakerlar guruhiga tegişli bölgan Telegram kanaliga havola bor edi. Buni Kiyevda turgan muxbiri orqali BBC News xabar qildi.

Hokimiyat va aholining munosabati

Ukraina Qurolli Kuçlari 15 daqiqa içida ogohlantiriş ilovasi buzib kirilganligi haqida bayonot e'lon qildi va radiatsion xavf yöqligini aniqlaştirdi. Biroq «signal bekor qilindi» xabarlari bir soatdan keyingina paydo böldi. Mamlakat aholisining köplari bu xabarlarni jiddiy qabul qilmadi: Lvovlik Sofiya Koçmar BBC'ga «yadro» sözi avval uni qörqitganini, ammo «Kiyevdagi köça janglari» eslatilişi işonçsiz köringanini aytdi. Ilova örnatilmagan Kiyevlik balerina Anastasiya Romanitskaya ogohlantirişlar haqida döstlaridan bilib, şubha qilganiga qaramay, stressning fiziologik reaksiyasini boşidan ötkazganini tasvirlab berdi.

Hujum ortida kim turibdi va mutaxassislar nima deydi

Kiyev iqtisodiyot maktabi kibermutaxassisi Yevgeniy Balyutov BBC'ga, uning fikriça, Ukraina ogohlantiriş tizimini ruslar buzib kirganini va xabarlardagi havolaga ötiş foydalanuvçilarni keyingi dezinformatsiya, fişing yoki ma'lumot oqişiga duçor qilişi mumkinligini aytdi. Şu bilan birga BBC soxta ogohlantirişlarning norasmiy uslubidan köra, bu Moskva yoki Kiyev bilan boğliq bölişi mumkin, ammo rasman hukumatlar tomonidan boşqarilmaydigan, şunday deb ataladigan xaktivist guruhlarga xos iş ekanligini qayd etadi. Balyutov Ukrainaning Rossiya favqulodda ogohlantiriş tizimiga kiberhujum bilan javob berişini mantiqli deb hisobladi va ikkala tomonda ham kiberuruşda imkoniyatlar öxşaşligini qöşdi. BBC ma'lumotlariga köra, Rossiyadagi havo hujumi ogohlantiriş ilovalarida ham xuddi şunday nosozlik yuz bergan.

Odamlar çarçagan tizimning zaifligi

Voqea panikasiz signal bilan çeklandi — aholi tez orada iş çatlarida hazilaşişga ötdi, deya qayd etadi Koçmar. Lekin Balyutovning baholaşiça, bu hal qiluvçi ahamiyatga ega tizimning zaifligini körsatdi: «Millionlab odam bir xizmatga tayanadigan bölsa, xavfsizlikda soddalaştirişlarga yöl qöya olmaymiz». Hokimiyatlar uçun bu qöşimça muammo: deyarli uzluksiz signalizatsiyalar bilan ötgan tört yarim yillik uruşdan söng aholi ogohlantirişlardan çarçagan edi, endi esa rasmiylar odamlarga himoya tizimlari işonçli ekanligini va ularga işoniş kerakligini yana isbotlaşi kerak.

Rasm manbasi, EPA