Asosiy ma’lumotlar
- OAV va AfghanEvac guruhi ma'lumotlariga köra, AQŞ 150 dan ortiq afğonni, jumladan, 2021-yilgaça amerikalik kuçlarga yordam berganlarning qarindoşlarini Pokiston orqali deportatsiya qilişni rejalaştirmoqda
- Tolibon Taşqi işlar vazirligi «jiddiy xavotir» bildirib, hamkorlikka tayyorlikni e'lon qildi
- BMT amnistiya e'lon qilinganiga qaramay, sudsiz qatlamlar va hibsga olişlar haqidagi xabarlarni qayd etgan
Pokiston orqali deportatsiya rejasi
«Tolibon» harakati nazoratidagi Afğoniston hokimiyati duşanba kuni Vaşingtonning afğon muhojirlarini Pokistonga deportatsiya qilib, söng ularni vatanga qaytariş rejalari haqidagi xabarlar bilan boğliq xavotir bildirdi. Amerika ommaviy axborot vositalari va AfghanEvac inson huquqlari guruhi ma'lumotlariga köra, bu AQŞda bölgan 150 dan ortiq Afğoniston fuqarosiga, jumladan, 2021-yilda qöşinlar olib çiqilgunga qadar amerikalik kuçlarga yordam bergan şaxslarning qarindoşlariga tegişli. Buni euronews yozadi Afğoniston Taşqi işlar vazirligi vakili Abdul Kahor Balhiy bayonatiga tayanib.
Nima uçun Pokiston orqali tranzit
Qöşma Ştatlar deportatsiyani töğridan-töğri Afğonistonga taşkil eta olmaydi, şuning uçun, anonim amerikalik mansabdorlar The New York Times gazetasiga aytganidek, odamlarni Afğonistonga çiqarib yuboriş uçun javobgarlikni Pokiston zimmasiga yuklaydi. Bu sxema qiyinlaşadi, çunki naşr ma'lumotlariga köra, deportatsiya qilinayotganlarning bir qismi hali Pokistonda böliş uçun qonuniy hujjatlarni olmagan — Balhiy bayonatida aynan şunga işora qilgan. Şu yil boşida Pokiston hukumati köp yillik repatriatsiya siyosati doirasida butun mamlakat böylab vizasiz afğonlarni uşlaşni buyurdi; bu siyosat millionlab qoçqinlarga ta'sir körsatdi. Ikki davlat örtasidagi munosabatlar esa tarang bölib qolmoqda va ötgan yilning oktabr oyida ölganlar bilan yakunlangan çegara töqnaşuvlaridan söng, çegara deyarli töliq yopilişiga olib kelgan holatlardan keyin yanada keskinlaşdi.
Kobulning munosabati va çiqarib yuborilayotganlar uçun xavflar
«Afğoniston Islom Amirligi Qöşma Ştatlarning Pokiston orqali hali bu mamlakatda böliş uçun qonuniy hujjatlarni olişga muvaffaqiyat qilmagan ayrim afğon qoçqinlarini deportatsiya qiliş niyati haqidagi xabarlardan jiddiy xavotirda ekanini bildiradi», — deb yozadi euronews Balhiy bayonatidan iqtibos keltirib. U afğon tomoni «amaliy va özaro tuşunişga asoslangan hamkorlikka tayyor»ligini qöşib, AQŞni qarorlarni şu işga duç kelgan şaxslarning huquqlarini hisobga olib qabul qilişga çaqirdi. Inson huquqlari taşkilotlari AQŞning sobiq ittiqdoçlari va ularning oilalarini çiqarib yuboriş ularning hayotini xavf ostiga qöyişi mumkinligi haqida ogohlantirmoqda. Tolibon hokimiyatni qayta qölga olgaç, ğarb kuçlari bilan işlagan afğonlar uçun umumiy amnistiya e'lon qilgan va bu yil ularning xavfsiz qaytişi haqida yana va'dalar bergan edi, biroq BMT sudsiz qatlamlar, hibsga olişlar va huquqlar buzilişi haqidagi xabarlarni qayd etgan.
AQŞ migratsiya siyosati konteksti
Donald Tramp ma'muriyati ötgan yili Afğonistonni ham öz içiga olgan bir qator davlatlar uçun sayohat taqiqlarini joriy etib, migratsiya siyosatini qattiqqöllaştirdi va 2021-yilda «Tolibon» hokimiyatga kelgandan keyin maxsus immigratsiya vizalarini olgan afğonlarning bir qismi uçun deportatsiyadan himoyani bekor qilişga erişdi. Naşr şuningdek, sönggi yillarda Germaniya va Turkiya inson huquqlari himoyaçilarining e'tirozlariga qaramay, afğonlarni allaqaçon töğridan-töğri deportatsiya qilganini ham qayd etadi. Rejaning amaliy jihatdan amalga oşirilişi, muddatlari va aniq şaxslarning taqdiri haqida xabarlar hozirça batafsil ma'lumot bermayapti.
