SpaceX NASA şartnomalariga tobora kam ehtiyoj sezmoqda — bu amerika kosmonavtikasi uçun nmani özgartiradi

SpaceX va davlat örtasidagi kuçlar muvozanati özgarib bormoqda

Amerikalik jurnalist va kosmik soha şarhlovçisi Erik Berger yangi maqolasida yozadi, SpaceX va AQŞ hukumati örtasidagi munosabatlar jiddiy özgarib bormoqda: bir paytlar davlat şartnomalari uçun faol kuraşgan kompaniya endi ularning aksariyatida avvalgidek darajada ehtiyoj sezmaydi. Uning kuzatuvida, sönggi 15 yil davomida SpaceX boşqa pudratçilar muddatni buzgan, byudjetdan oşgan yoki vazifani bajara olmagan hollarda AQŞning kosmosga kiriş imkoniyatini ta’minlab, raqobatçilardan işonçliroq yeçim taklif qilgan. Endi, Berger qayd etganidek, muvozanat teskari tomonga siljiyapti: SpaceX davlat buyurtmalariga tobora kam qiziqiş bildirmoqda, biroq istisno sifatida harbiy aloqa va kuzatuvni ta’minlaydigan Starşield kabi ma’lumot uzatiş tizimlari qolişi mumkin.

Hamkorlik qisqarişining aniq belgilari

Hamkorlikning qisqarişi bir neçta aniq qaror bilan tasdiqlanmoqda. SpaceX NASA’ga Crew Dragon kemalarining ekipajli parvozlarini 2030-yilga qadar töxtatişini ma’lum qildi — ayni paytda aynan şu kema NASA astronavtlarini Xalqaro kosmik stansiyaga muntazam va işonçli yetkazuvçi asosiy vosita bölib qolmoqda. Bundan taşqari, kompaniya 2028-yildan keyingi davrga rejalaştirilgan missiyalar uçun Falcon 9 böyiça tijorat uçiriş xizmatlarini sotişni töxtatdi va kelajakda NASA buyurtmalari uçun ham bu raketalardan foydalanmasonişi mumkin. Ötgan hafta SpaceX AQŞ Kosmik kuçlarga ham 2020-yillar oxiriga rejalaştirilgan uçta yangi uçiriş böyiça tanlovda qatnaşmasoniğini ma’lum qildi — bu AQŞ harbiylari oldidagi amaldagi majburiyatlardan taşqari qöşimça şartnomalar haqida gap borayotganini anglatadi.

Stansiyani orbitadan tuşirişdagi muammo va Oy loyihalari

Özgarişlar Xalqaro kosmik stansiyaga oid rejalaraga ham tegişli. Oktyabr oxirida NASA xavfsizlik böyiça maslahat guruhining yiğilişida Kent Rominder ehtimoliy muammoga e’tibor qaratdi: stansiyani orbitadan tuşiriş uçun yaratilayotgan Dragon asosidagi amerika apparati, agar u 2030-yildan keyin uçirilsa, kosmosga çiqariş uçun boşqa turdagi raketa talab qilişi mumkin — çunki öşa paytga kelib Falcon 9 bu konfiguratsiyada mavjud bölmay qolişi mumkin. Yana bir özgariş Oy loyihalariga tegişli: SpaceX ilgari NASA’ning Commercial Lunar Payload Services dasturi doirasida kelajakdagi Oy bazasi uçun kiçik qöniş apparatlari yaratayotgan amerika kompaniyalariga uçirişlarning taxminiy qiymati böyiça dastlabki hisob-kitoblarni (ROM — Rough Order of Magnitude deb ataladigan baholarni) taqdim etib kelgan edi; bu amaliyotning davom etişi haqida naşrda aytilmagan.

Amalda nima özgaradi

Naşr ma’lumotlariga köra, siljişning mohiyati şundan iboratki, SpaceX’ni zaxira va eng işonçli ijroçi sifatida körib kelgan NASA va harbiylar endi teskari vaziyatga duç kelmoqda: kompaniya davlat uçun mavjud xizmatlarni — ekipajli parvozlardan tortib uzoq muddatli Falcon 9 tijorat uçirişlarigaça qisqartirmoqda. Hozirça gap kompaniyaning öz qarorlari va bayonotlari hamda şarhlovçining baholari haqida; NASA va Kosmik kuçlar bunga javoban öz rejalarini qanday tuzatişi manbalarda aytilmagan.