Germaniya oliy sudi Usmonovning Yevropa Ittifoqi Kengaşiga qarşi da'vosini blokirovka qilişni qonunsiz deb topdi

Sud da'vodagi blokirovkani bekor qildi

Germaniya federal oliy sudi (BGH) Gamburg yer sudi raisining Alişer Usmonovning da'vo hujjatlarini Yevropa Ittifoqi Kengaşiga yetkazib berişni ta'minlaşdan boş tortganini qonunsiz deb topdi. 2026-yil 21-oktyabrdagi qaror nafaqat bu rad etişni, balki undan avval uni qöllab-quvvatlagan Ganza oliy yer sudi qarorini ham bekor qildi. Bu haqda Die Welt xabar bermoqda, unga Daryo.uzning ikkala naşri — özbek va rus tillaridagi naşrlar ham havola qilgan.

Nizoning mohiyati

Usmonov 2023-yil dekabrda Gamburg yer sudiga murojaat qilib, Yevropa Ittifoqi Kengaşiga 2022-yilda unga qarşi joriy etilgan sanksiyalarni asoslaş sifatida Yevropa Ittifoqi Rasmiy jurnalida e'lon qilingan ma'lumotlarni tarqatişni taqiqlaşni talab qildi. Tadbirkor bu bayonotlarni notöğri va uning şaxsiy nomulkiy huquqlarini buzuvçi deb hisoblaydi. 2023-yil 29-dekabrda işni körayotgan sudya da'vo hujjatlarini Yevropa Ittifoqi Kengaşiga Bryusselga yuborişni buyurdi, biroq sud raisi ularni yetkazib berişni taşkil etişdan boş tortdi. Die Welt ma'lumotlariga köra, u bu jarayonda Germaniya adliya vazirligi va Taşqi işlar vazirligi bilan kelişib harakat qilgan.

Taşqi işlar vazirligining pozitsiyasi va BGH qarori

Germaniya Taşqi işlar vazirligi vakili elektron xatlardan birida hokimiyatlar Yevropa Ittifoqi a'zo davlatlarining milliy sudlari sanksiya çoralariga ta'sir körsatişini yoki ularni tekşirişini xohlamasligini tuşuntirgan, çunki bu Yevropa Ittifoqi sanksiya tizimining supra milliy xususiyatiga zid kelar edi. Biroq BGH yer sudi raisining sudya topşiriğining bajarilişini mustaqil ravişda blokirovka qiliş vakolati yöqligini körsatib, hujjatlarni yetkazib berişdan boş tortiş qonunsiz va arizaçining huquqlarini buzuvçi deb topdi, şuningdek, Taşqi işlar vazirligi bilan kelişilgan Federal adliya idorasining tavsiyasi majburiy kuçga ega emasligini belgilab berdi.

Forbes naşrining roli

Sanksiyalarning asoslaridan biri Usmonovning Rossiya prezidenti Vladimir Putinning soya şaxsi bölgani haqidagi bayonotlar bölgan; manba sifatida Forbes naşri körsatilgan. 2024-yil yanvarida Gamburg yer sudi jurnalga bu bayonotni tarqatişni taqiqladi: jarayon davomida Forbes bunday faoliyatning aniq misollarini keltirolmadi va havola qilgan ekspertining ismini ham aytib bera olmadi, oxirida esa sud bu bahsli iborani fikr bildiriş deb baholadi. Bunga qaramay, Yevropa Ittifoqi Kengaşi iborani özgartirgandan söng sanksiyalarni asoslaşda öxşaş ayblanişni saqlab qoldi, aynan şu Usmonov da'vosining predmetiga aylandi.

Reaksiya va mumkin bölgan oqibatlar

Usmonovning advokati Yoaxim Ştaynxefel BGH qarorini hukumatning taşqi siyosiy manfaatlaridan qat'i nazar sud himoyasi huquqining tasdiği deb atadi: «Adliyaga kiriş — asosiy huquqdir va u amaldagi hukumatning taşqi siyosatidan boğliq emas». Uning sözlariga köra, sud raisi amalda ijro etuvçi hokimiyat tomonini tutdi, da'vo hujjatlarini yetkazib berişga qonuniy vakolati yöq holda tösqinlik qildi va Taşqi işlar vazirligi körsatmalariga böysunmaydi. Die Welt qaror Yevropa Ittifoqi sanksiya röyxatidagi, unda 3 mingdan ortiq kişi bor, başqa şaxslar uçun ham ahamiyatga ega bölişi mumkinligini qayd etadi: u sanksiyalarni asoslaşda işlatilgan bayonotlarni milliy sudlarda bahsli qiliş va Yevropa Ittifoqi Kengaşidan ularning işonçliligini tasdiqlaşni talab qiliş imkonini oçşi mumkin. Naşr muallifi, şuningdek, qaror Kengaşni çeklovçi çoralarni joriy etişda ma'lumotlarni sinçiklab tekşirişga undaşi mumkinligini istisno qilmaydi.

Kontekst: Usmonov allaqaçon röyxatdan çiqarilgan

Usmonovning özi 2026-yil 22-sentyabrda Yevropa Ittifoqi sanksiya röyxatidan çiqarilgan, biroq çeklovlarni asoslaşda avval işlatilgan bayonotlar hozirgaça Yevropa Ittifoqi resurslarida e'lon qilingan holiça qolmoqda — aynan şu sababli da'vo amaliy ahamiyatini saqlab qolmoqda. Alohida çeklovni ham qayd etamiz: naşrlar havola qilgan Die Welt maqolalari yopiq versiyada mavjud, şuning uçun tafs.uz tahririyatida ularning töliq matni emas, bayoni mavjud.