Asosiy ma’lumotlar

  • RF Fuqarolik kodeksining 1175-maddasiga kö’ra merosxörlar meros qoldiruvçining qarzlari bö’yiça javob beradi, hatto ular haqida keyinroq bilgan bö’lsalar ham
  • Merosning qiymatidan kö’proq undirib bö’lmaydi — merosxörning şaxsiy mulki va daromadlari tegmaydi
  • Da’vo qiliş muddati nolga qaytmaydi va qarzdorning vafoti bilan qaytadan boşlanmaydi

Qarz meros bilan birga «kelişi» mumkin

Meros ba’zan nafaqat kvartira yoki hisob raqamidagi pul olib keladi: bir vaqt ö’tib bank yoki qarz daftari (raspiska) egasi paydo bö’lib, vafot etgan şaxsning qarzini qaytarişni talab qilişi mumkin. Merosxörlarning bunday qarzlar bö’yiça majburiyatlarini «TERSKIX» yuridik markazi egasi, advokat Viktor Terskix «Gazeta.Ru» bilan suhbatda tuşuntirib berdi.

Bilmaganlik javobgarlikdan qutqarmaydi, lekin javobgarlik çegarasi bor

Advokatning aytişiça, qarzdan xabarmand bö’lmaganlik ö’zi ö’z-özidan javobgarlikdan ozod qilmaydi. RF Fuqarolik kodeksining 1175-maddasiga kö’ra, merosni qabul qilgan merosxörlar meros qoldiruvçining qarzlari bö’yiça javob beradi — qarz qaçon aniqlangani va merosxör merosni rasmiylaştiriş paytida undan xabardor bö’lganligi muhim emas. Oliy sud tuşuntirişiça, bunday qarzlarga vafot kunigaça mavjud bö’lgan majburiyatlar kiradi: kreditlar, qarzlar, raspiskalar bö’yiça qarzlar, tö’lanmagan kommunal xizmatlar, hamkorlar oldidagi majburiyatlar.

Merosxörning himoyasi — merosning qiymati

Terskixning izohiga kö’ra, merosxörning asosiy himoyasi şundaki, u butun mol-mulkining narxi bilan emas, faqat meros yö’li bilan olgan mulkining qiymati çegarasida javob beradi. U misol keltirdi: agar qiymati 800 ming rubllik kvartiradagi uluş meros qilib ölingan bö’lsa, kreditor 1,5 mln talab qilsa, qarz tasdiqlangan bö’lsa ham 800 mingdan kö’proq undirib olib bö’lmaydi. Merosxörning şaxsiy mulki va meros qoldiruvçi vafotidan keyin topilgan daromadlari boşqalarning qarzlarini tö’laşga yö’naltirilmasligi kerak. Agar merosxörlar bir neça bö’lsa, kreditor talabni barçasiga qö’yişi mumkin, lekin har biri ö’z uluşi qiymati çegarasida javob beradi, şuning uçun uni hujjatlar bilan tasdiqlaş muhim: meros oliş huquqi guvohnomasi, baholaş hisoboti, kadastr yoki bozor qiymati ma’lumotlari, bank hujjatlari orqali.

Vafot sababli da’vo muddatlari qayta hisoblanmaydi

Alohida savol — muddatlar. Qarzdorning vafoti da’vo qiliş muddatini nolga qaytarmaydi va uni qaytadan işga tuşirmaydi: u oddiy qoidalar bö’yiça oqişda davom etadi. Kö’pgina pul talablari uçun umumiy muddat üç yilni taşkil etadi, lekin uni vafot sanasidan yoki merosxör qarzdan xabar topgan paytdan emas, balki kreditor ö’z huquqining buzilganini bilgan yoki bilişi kerak bö’lgan paytdan hisoblaş kerak. «Şuning uçun beş yildan keyin kreditorning talablari ham qonuniy, ham muddati ö’tgan bö’lişi mumkin. Har bir aniq qarzga qaraş kerak: uni qaçon qaytariş kerak edi, kreditor oldinroq talab qilganmi, sudga murojaat qilganmi», — deb xulosa qildi Terskix.

Avval nima bö’lgan edi

Avval, «Gazeta.Ru» ma’lumotiga kö’ra, şu advokat vafot etgan şaxsning mol-mulki bilan nima bö’lişinituşuntirgan edi, agar merosxör uni ö’z vaqtida rasmiylaştirmasa. 2026-yil 31-oktabrdagi maqola şu mavzuni tö’ldiradi: agar oldin muddat ö’tkazib yuborilganda merosning ö’zi taqdiri haqida gapirilgan bö’lsa, endi boşqa tomoni — mulk bilan birga merosxörga ö’tadigan majburiyatlar tuşuntirildi.