Serbiya va Braziliyadagi saylovlar AQŞ oraliq saylovlari öldidan Tramp mavqeini zaiflaştirdi

Serbiya va Braziliyada ittifoqçilarning mağlubiyati

3-noyabr kuni AQŞda Kongressning oraliq saylovlari bölib ötadi, unda saylovçilar ikkala palata vakillarini tanlaydi. Trampning Respublikaçilar partiyasi hozir ikkala palatada ham köpçilikka ega. Lekin boşqa mamlakatlardagi saylovlar yakunlari allaqaçon ma'lum böldi va, Deutsçe Welle qayd etganidek,ular Trampga yoqimsiz yangiliklar olib keldi: Serbiya va Braziliyada saylovçilarning köpçiligi çap kuçlarga övoz bergan. Bu natijalar Amerika saylovlariga töğridan-töğri ta'sir körsatmaydi, ammo Trampning xalqaro maydondagi mavqeini zaiflaştiradi.

Serbiya: Yevropadagi ittifoqçini yöqotiş

Serbiyada Trampning ittifoqçisi va amaldagi prezident Aleksandr Vuçiç 25-oktabr kuni parlament saylovlarida mağlub böldi — «Talabalar röyxati» harakatiga. Vuçiç 2017-yildan beri mamlakatni boşqarib kelayotgan edi, saylovlardan sal öldin esa boş vazirlikka qayta nomzod böliş uçun istefoga berdi — bu lavozimni u 2014–2017-yillarda ham egallagan edi. U Tramp bilan bir xil qaraşdagi ekanini köp marta aytgan edi: prezidentning katta oğli Donald Tramp kiçik 2024-yil noyabrdagi AQŞ prezidentlik saylovlaridan öldin Vuçiçni Belgrada ziyorat qilgan va bir neça oy ötib yana bir bor taşrif buyurgan edi. MAGA harakati bilan çambarças böğliq bölgan konservativ CPAC konferensiyasi noyabr oyida Belgrada uçraşuvini e'lon qilgan edi, unda Vuçiç asosiy ma'ruzaçilardan biri bölişi kerak edi — u hokimiyatda qoladimi yoki yöqmi, noma'lum.

Moskvaga yaqinlaşiş va Ukrainadagi uruş

Vuçiç bilan Trampni Rossiyaga munosabati ham yaqinlaştirgan edi: serb yetakçisi Rossiya Ukrainaga qarşi uruş boşlaganidan keyin YI sanksiyalariga qöşilmagan, Belgrad rus xomaşyosini sotib olişni davom ettirmoqda, uning nazoratidagi davlat ommaviy axborot vositalari esa Rossiyani YIga qaraganda köproq ijobiy yoritib kelgan. Öz navbatida Tramp ham tobora Moskvaga moyil bölib bormoqda: uning maxsus elçisi Stiv Vitkoff yaqinda Putinni «gumanist» deb atagan, prezidentning özi esa intervyuda Vladimir Zelenskiyga qaraganda Putin bilan kelişişi osonroq ekanini tan olgan. DW baholaşiça, Vuçiç hukumati ketişi bilan Tramp Yevropada öxşaş qaraşdagi kam sonli ittifoqçilardan birini yöqotadi.

Braziliya: Bolsonaruning mağlubiyati va Floridaga ketişi

Braziliyada amaldagi prezident Luis Inasiu «Lula» da Silva ğalaba qozondi, garçi Tramp lageri 2022-yilda Lula tomonidan mağlub etilgan sobiq prezident Jair Bolsonaruning oğli Flaviu Bolsonaruning muvaffaqiyatiga umid qilgan edi. Flaviu Bolsonaru Braziliyada korrupsiya va pul yuviş işi böyiça gumonlanuvçi sifatida tergov ostida; saylovlarda mağlub bölgaç u Floridaga jönab ketdi,va Davlat departamenti davom etayotgan tergovga qaramay, unga va oilasiga kiriş vizalarini berdi. Bolsonaruning özi mağlubiyatni tan olişdan boş tortdi va övoz berişda qonunbuzarliklar sodir bölganini ma'lum qildi. Tramp bu pozitsiyani qöllab-quvvatladi: «Rostini aytsam, bu yana bir soxtalaştirilgan saylovlarga öxşadi», — dedi u duşanba kuni. American Foreign Policy Council tahlilçisi Lorens Haas Tramp ikkala Bolsonaruning ham mağlubiyatidan norozi bölganini va Lulaga iliq his-tuygular bildirmaydiganini, şu sababli munosabatlar «eng yaxşi holatda ham salqin» qolişini ta'kidlaydi.

Isroil: yakun hozirça noaniq

Isroil saylovlari natijasi Trampga yoqişi ehtimoli bor: övozlarning 96 foizdan ortiği sanalganda Benyamin Netanyaxu boşçiligidaki öng blok öldinda bormoqda, biroq u köpçilikni yöqotdi,va koalitsion muzokaralar murakkab böładi. Tramp va Netanyaxu — uzöq yillik ittifoqçilar: şu yil fevralida ular birgalikda Eronga qarşi uruş boşlagan, 2018-yilda, Trampning birinçi prezidentlik muddatida esa AQŞ elçixonasini Tel-Avivdan Quddusga köçirgan edi. DW baholaşiça, agar Netanyaxu hokimiyatni saqlab qolsa, munosabatlarda deyarli heç narsa özgarmaydi; boşqa Isroil hukumati bilan qanday rivojlanişi hozirça noaniq.

Bu oraliq saylovlar uçun nimani anglatadi

Haas fikriça, xorijdagi mağlubiyatlar oraliq saylovlarga ta'sir qilmaydi: amerikaliklar içki muammolar va hokimiyatdagi partiyaga munosabatga qarab övoz beradi. Lekin içki vaziyat ham Trampga qulay emas: uning sözlariga köra, Trampda 1946-yilgi Garri Trumandan beri oraliq saylovlardan öldingi prezidentlar orasida eng past tasdiq reytingi bor, amerikaliklarni tovar va xizmatlarning mavjudligi taşvişga solmoqda va ular AQŞning Eron bilan uruşiga qat'iyan qarşi.