Germaniya yadro çiqindilari mogilniki uçun maydon qidiruvini hududning 5 foizigaça toraytirdi

Ön yillik qidiruvdan keyin qidiruv maydonining torayişi

Radioaktiv çiqindilarni yöq qiliş böyiça federal kompaniya (BGE) şu hafta yadro çiqindilarini yakuniy kömiş uçun potensial joy sifatida Germaniya hududining atigi 5 foizi, ya’ni 16 federal yerdan 11 tasiga töğri keladigan maydon qolganini ma’lum qildi. Mos maydon qidiruvi deyarli ön yildan beri davom etmoqda, Deutsçe Wellexabar beradi. Idora geologlar, yadro energetikasi mutaxassislari va fiziklar bilan bir qatorda fuqarolar va siyosatçilar bilan ham maslahatlaşmoqda.

Nima allaqaçon aniqlangan va nima hali noaniq

Aniq joy hozirça tanlanmagan: hukumat maydonni 2050-yilgaça belgilaşni rejalaştirmoqda, atrof-muhit vaziri Karsten Sçneider (SDPG) esa qidiruv jarayonini tezlaştiriş mumkinmi yoki yöqmi, örganmoqda. Çiqindilarning aksariyati hozir vaqtinçalik saqlaş joylarida, ular paydo bölgan joyda yoki uning yaqinida saqlanmoqda — jumladan, 19 ta yopilayotgan atom elektr stansiyasi va bir neçta tadqiqot obyekti çiqindilari. 2011-yilda Fukusimadagi falokatdan söng Germaniya atom energiyasidan tijorat maqsadida foydalanişdan voz keçişga qaror qildi, oxirgi AES esa 2023-yilda töxtatildi, biroq çiqindilar mamlakatda yakuniy kömişni kutib qoldi.

Mogilnikka qöyiladigan talablar va masalaning narxi

Nomzod maydonlar geologik moslik böyiça baholanadi: saqlaş inşooti taxminan 400 metr çuqurlikda, jins barqaror qoladigan va yer osti suvlari ifloslanmaydigan joyda bölişi kerak. Maqsad — taxminan 100 metr qalinlikdagi gil, granit yoki toş tuzi qatlami bilan öralgan, tabiiy tösiq böladigan joyni topiş. BGE vakilasi Dagmar Demer aytişiça, saqlaş inşootining juda uzoq muddatdagi xavfsizligini isbotlaş talab etiladi: Finlandiyada bu davr 100 ming yil, Germaniya, Şveytsariya va Fransiyada esa bir million yil.

Finlandiya namuna sifatida va loyihaning qiymati

Finlandiya yaqinda radioaktiv çiqindilar saqlaş inşootini tasdiqlagan dunyodagi birinçi davlat böldi: u mamlakat ğarbidagi orolda, yer ostida 400 metr çuqurlikda, ikki AESdan birining maydonida joylaşgan va loyiha taxminan 40 yil oldin boşlangan. Demer fin muvaffaqiyatini davlat institutlariga yuqori işonç bilan boğlaydi, nazorat organi STUK mamlakatdagi eng hurmatli taşkilotlardan biri ekanini qayd etib, Germaniyaga Finlandiyadan izçillik va sabr-toqat örganiş lozimligini ta’kidlaydi. Xarajatlar allaqaçon sezilarli: mogilnik qidiruvi va sobiq reaktorlar yonida çiqindilarni saqlaş yiliga taxminan 1,4 mlrd yevro turadi, yakuniy saqlaş inşooti esa mutaxassislar bahosiga köra taxminan 14 mlrd yevroga tuşadi; unga 28 ming kubometr radioaktiv çiqindilar joylaştirilişi közda tutilgan.